Το τέλος του Λιβισίου

Του Πέτρου Μεχτίδη

Οι περισσότεροι από όσους ασχολούνται με την ιστορία και τον πολιτισμό της Μ. Ασίας, γνωρίζουν το Λιβίσι (Kayakoy), στην νοτιοδυτική Τουρκία και τα σχέδια των υπευθύνων για τουριστική ανάπτυξη και ‘αξιοποίηση’.

Το χωριό είναι εγκαταλελειμμένο, αλλά ακόμα σώζονται περίπου 800 σπίτια και 20 εκκλησίες. Είχα την τύχη να επισκεφθώ την περιοχή πολλές φορές, αλλά πλέον η κατάσταση του οικισμού έχει χειροτερέψει πολύ, ίσως και ανεπανόρθωτα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μια από τις πολλές εκκλησίες, την οποία έχω μελετήσει το 2001 και το 2011. Η εκκλησία – στον συνηθισμένο τύπο του μονοχωρου καμαροσκεπαστου- διατηρεί σύνολο τοιχογραφιών (παραστάσεις Σταύρωσης, Αναστάσης και Αγίων), οι οποίες έως το 2011 διατηρούνταν σε ικανοποιητική κατάσταση.

Πληροφορίες που είχα από Τούρκους συναδέλφους και πρόσφατες φωτογραφίες της φίλης J.Α. δείχνουν ότι ίσως ήρθε το τέλος των τοιχογραφιών (13ου -14ου αιώνα;). Η φθορά λόγω των 100 χρόνων εγκατάλειψης, η παντελής έλλειψη προστασίας και φυσικά η απουσία όχι μόνο συντήρησης αλλά και στοιχειωδών κανόνων δεοντολογίας απέναντι σε ένα μνημείο οδήγησαν σε αυτό το αναμενόμενο αποτέλεσμα.

Οι ανακοινώσεις του 2017 για νέα σχέδια ανάπλασης του οικισμού από το σύλλογο αρχιτεκτόνων της Άγκυρας υπό την Tezcan Karakuş Candan είναι η πρόσφατη εξέλιξη- χωρίς όμως ουσιαστικό αποτέλεσμα για τον οικισμό. Αποκορύφωμα ήταν οι πρόσφατοι βανδαλισμοί στις τοιχογραφίες των Αγίων, που δεν είναι προφανώς τυχαίοι.

Βανδαλισμοί έγιναν τόσο στην εκκλησία του Λιβισίου που παρουσιάζω εδώ όσο και σε τοιχογραφίες στο γειτονικό νησάκι Gemiler (βυζαντινή Λεβισσός, ‘νησί του Αγίου Νικολάου’).

Λιβίσι, ανώνυμη εκκλησία, η κατάσταση των τοιχογραφιών το 2011- παράσταση Σταύρωσης (Π. Μεχτίδης)

Αν υπήρχε η καλή διάθεση από τις τοπικές αρχές, οι βανδαλισμοί δεν θα με ενοχλούσαν τόσο. Αν έμενα απλά στα μεγαλεπήβολα σχέδια για ένα αναστηλωμένο χωριό- ξενοδοχείο και στα ανύπαρκτα σχέδια ανάδειξης και προστασίας, ίσως και να θεωρούσα φυσιολογική την εξέλιξη αυτή. Όμως δυστυχώς πλέον δεν περιμένω πολλά για το αγαπημένο μου Λιβισι.

Ίσως ήρθε το τέλος του! Μακάρι να προλάβω να το ξαναεπισκεφθώ και ξαναμελετήσω in situ πριν απομείνουν μόνο πλίνθοι και κέραμοι ατάκτως ερριμένοι.

Παλαιότερα έγραφα ότι ελπίζω να διαψευστεί η απαισιοδοξία μου. Πλέον δεν το πιστεύω.

Λιβίσι, ανώνυμη εκκλησία, η κατάσταση των τοιχογραφιών σήμερα (J.A.)

Φωτογραφίες:

  1. Λιβίσι, ανώνυμη εκκλησία, η κατάσταση των τοιχογραφιών το 2001 (Π. Μεχτίδης)
  2. Λιβίσι, ανώνυμη εκκλησία, η κατάσταση των τοιχογραφιών το 2011- παράσταση Σταύρωσης (Π. Μεχτίδης)
  3. Λιβίσι, ανώνυμη εκκλησία, η κατάσταση των τοιχογραφιών σήμερα (J.A.)
,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *