Η Σκάλα μας (Αγία Άννα Καλλονής)

26-_xronografhma_kyriazhs

Λέσβος και Μυτιληναίων Αιγιαλός

 

Κυκλοφόρησε πέρυσι το καλοκαίρι και αγαπήθηκε το εξαίρετο φωτογραφικό λεύκωμα «Η Σκάλα μας (Αγία Άννα), χθες – σήμερα – αύριο» των 295 σελίδων με τις 322 καλαίσθητες παλιές και σύγχρονες φωτογραφίες (239 ασπρόμαυρες και 83 έγχρωμες) με δαπάνη και υπογραφή του φίλου Αντώνη Δουκέλλη. Το λεύκωμα διατίθεται στους ενδιαφερόμενους έναντι 15 ευρώ, ως ενίσχυση στον νεοσυσταθέντα και ήδη δραστήριο πολιτιστικό και περιβαλλοντικό σύλλογο Σκάλας Καλλονής «Η Πρόοδος».

Από το λεύκωμα αντιγράφω την πρώτη στροφή του ποιήματος «Μικρασιάτες Πρόσφυγες» της Μαριάννας Καρίμαλη: Σ’ ένα ψαράδικο χωριό μόνο με λίγα σπίτια / βρήκανε το είκοσι δυο, σ’ όρμο απάνεμο κλειστό / όσοι βίωσαν το διωγμό / γαλήνιο καταφύγιο, από φωτιά και βία».

Σημειώνω ότι είχα την τύχη να γράψω στις σελίδες 16 μέχρι και 19 του λευκώματος ύστερα από ευγενική πρόσκληση του Αντώνη, τα κείμενα: Γέρνα, Γιαλός Αργιανών, Αγία Άννα και Σκάλα.

Σήμερα με αφορμή την εντός παρενθέσεως αναφορά, στον τίτλο του λευκώματος, της ονομασίας Αγία Άννα για το επίνειο της Καλλονής, θα σταθώ στο ένα και επαναλαμβανόμενο όνομα που επέβαλαν ομαδικά, επί ελληνικής διοικήσεως, μετά την καταστροφή του 1922, οι γραφειοκράτες των υπουργείων και των νομαρχιών σε πολλά επίνεια μεσογειακών χωριών της Ελλάδας, οπότε και άλλαξαν παλιές ελληνικότατες ονομασίες χωρίς οποιαδήποτε επίσημη διαδικασία (έκδοση Βασιλικού ή Προεδρικού διατάγματος – δημοσίευση σε ΦΕΚ).

Επισημαίνω ότι στο αλφαβητικό ευρετήριο του βιβλίου «Ανεξερεύνητη Λέσβος» της Τζέλης Χατζηδημητρίου, Αθήνα 2006, εκδόσεις «ROAD», στη σελίδα 903 αναγράφονται με το ιταλογενές όνομα «Σκάλα» τα παρακάτω 16 επίνεια χωριών της Λέσβου ως εξής: «Βασιλικών, Ερεσού, Θερμής, Καλλονής, Κάπης (Γενί Λιμάνι), Κλειούς (Τσόνια), Λουτρών, Μυστεγνών, Νέων Κυδωνιών (Μπαλτζίκι), Μεσοτόπου (Ταβάρι), Παμφίλων, Πολιχνίτου, Σκαμνιάς, Λισβορίου (Σκαμνιούδι), Σκαλοχωρίου (Τσαμούρ-Καλό Λιμάνι) και Φίλιας (Τσιχράντα)».

 

Οι κάτοικοι της Θερμής κατάφεραν μετά τη μεταπολίτευση να ξεχαστεί η ονομασία «Σκάλα» και να καθιερωθούν για τους οικισμούς τους, οι ονομασίες «Λουτρόπολη Θερμής» και «Παραλία Θερμής».

Στη συνέχεια αναφέρομαι σε τρεις περιπτώσεις υποστηρίζοντας ότι είναι καιρός να αρχίσει από αυτές το ξήλωμα της ξενόφερτης ονομασίας «Σκάλα».

1.- Γιαλός Ερεσού, είναι το όνομα που χρησιμοποιούσαν παλιότερα οι Ερέσιοι, προερχόμενο από την αρχαιοελληνική λέξη «Αιγιαλός», το οποίο επιδιώκουν να επαναφέρουν για το επίνειο του χωριού της Ερεσού με πειστικά επιχειρήματα που αναλύονται στο ομώνυμο βιβλίο του Σπύρου Πιπερά το 2006.

2.- Αγία Άννα, σημειώνεται ως επίνειο των χωριών της Καλλονής στο χάρτη της Λέσβου των Αδελφών Χ#Δανιήλ από ανατύπωση του χάρτη του «Πολυχρωμολιθογραφείου» Ι. Δ. Νεράτζη της Λειψίας του 1890. Επίσης γράφεται ως «Holy Anna» και στο χάρτη του Γερμανού αρχαιολόγου Robert Koldewey από το 1894. Και ο Σταύρος Τάξης το 1909 καταγράφει: «Επίνειον αυτής (της Αχερώνης) περί τα 3/4 της ώρας απέχον είνε η Αγία Άννα, εν ω ευρίσκονται ικανά καταστήματα και αποθήκαι, χρήσιμα τοις μεταβαίνουσιν εκείσε χάριν εμπορίας και συναλλαγής εξ όλων των μερών της περιφερείας».

3.- Ελπίς Πολιχνίτου, καταγράφει το 1881 ο Γεώργιος Αρχοντόπουλος στην εργασία του «Λεσβιακά ήτοι Ιστορική και Γεωγραφική περιγραφή της Λέσβου», Περιοδικό «Σαπφώ», έτος Α΄, τεύχος Η΄, Αύγουστος 1881, σελ. 173: «Περί την ημίσειαν ώραν της κωμοπόλεως ταύτης (σ. σ. του Πολιχνίτου) παραλίως υπάρχει επίνειον (σκάλα) υπό το όνομα “Ελπίς” έχον και νεόδμητον ναΐσκον επ’ ονόματι των γενεθλίων Ιωάννου του Προδρόμου. υπάρχουσι δε ενταύθα οικίαι τινες, εργαστήρια και αποθήκαι». Επίσης ο Σταύρος Τάξης το 1909 στο βιβλίο του «Συνοπτική Ιστορία και Τοπογραφία της Λέσβου», Κάιρο, σ. 117, καταγράφει: «Κάτωθεν του Πολιχνίτου προς Δ. ευρίσκεται το επίνειον η Ελπίς μετά φυσικού λιμένος αρκούντως ευρυχώρου ένθα υπάρχουσιν ολίγαι οικίαι και καταστήματα, εν οίς διακρίνονται το ατμοκίνητον ελαιοτριβείον και δύο σαπωνοποιεία. Αυτόθι ως και εν τω επινείω της Αγίας Άννης Καλλονής, και εν Παρακοίλοις ενεργείται κατ’ έτος το ταρίχευμα των εν τω Κόλπω Καλλονής αλιευμένων σαρδελλών, εξ ων ικανά οι των μερών τούτων κάτοικοι απολαμβάνουσιν».

Επίσης στις 14 Νοεμβρίου του 1912, η εφημερίδα «Λαϊκός Αγών» της Μυτιλήνης γράφει: «Εις το επίνειον Πολυχνίτου Ελπίδα κατέφυγεν το ιστιοφόρον του Καπετάν Κωνστ. Μουνδραίου εκ Μάνης όστις είχεν αποβιβάση εις Γαβαθάν όρμον των Τελωνείων τον γενναίον οπλαρχηγόν Ευστράτιον Λαγίδην άλλοτε δράσαντα με ανταρτικά σώματα εν Σάμω. Διερχόμενον το πλοίον από το Σίγριον υπέστη σοβαράν επίθεσιν εκ μέρους των αυτόθι Τούρκων οι οποίοι διέτρησαν το πλοίον και ιστία και εφόνευσαν δύο ναύτας του καταγομένους εκ Κυδωνιών».

, , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *