Προτομή Απόστολου Μαγγανάρη στον Δήμο Νέας Σμύρνης

Στις 13 Οκτωβρίου 2021 στη πλατεία Χρυσοστόμου Σμύρνης & Εθνικής Μνημοσύνης έγιναν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Απόστολου Μαγγανάρη την οποία φιλοτέχνησε ο γλύπτης Γιάννης Γεωργακάκης.

Ομιλητές στη τελετή ήταν ο Δήμαρχος Ν. Σμύρνης Σταύρος Τζουλάκης, ο πρόεδρος της Εθνικής Εταιρείας Λογοτεχνών καθηγητής Γιώργος Ζώρας, ο πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού και Ηλεκτρονικού Τύπου Θέμης Μπερεδήμας και ο πρόεδρος των φοιτησάντων στην Ευαγγελική σχολή Σμύρνης Γιώργος Δρακόπουλος.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ της δημοσιογραφίας, πρύτανης, Ιωνάς άρχοντας, άνθρωπος των περιοδικών, είναι μερικά από τα επίθετα που προσπορίστηκαν στον Απόστολο Μαγγανάρη.

Ο Απόστολος Μαγγανάρης γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1904. Απόφοιτος της περιώνυμης Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης το 1921, σπούδασε στο πανεπιστήμιο Χούμπολτ στο Βερολίνο Πολιτικές Επιστήμες και όταν εγκαταστάθηκε μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή στην Αθήνα σπούδασε Νομικά.

Με τη λογοτεχνία ασχολήθηκε από 14 χρόνων, δημοσιεύοντας στίχους, μεταφράσεις και πεζά στα πιο αξιόλογα περιοδικά της Ιωνίας, όπως η << Νέα Ζωή>> που χρημάτισε αρχισυντάκτης για 18 χρόνια, << Εστιάδα>>, ο << Λόγος>> της Πόλης και της Ελλάδας, << Νουμάς>>, << Μούσα>>,  << Έσπερος>>, << Πνοή>>, << Μακεδονικά Γράμματα>>, << Η Ελληνική Επιθεώρηση>>, τα <Ελεύθερα Γράμματα>>, << Αιολικά Γράμματα>>, << Νέα Εστία κ.α. Στην << Ελληνική Επιθεώρηση>> χρημάτισε αρχισυντάκτης το 1927. Μετά τις σπουδές στη Γερμανία και ψάχνοντας να βρει τους δικούς του στο Βουκουρέστι, παρέμεινε για λίγο και εξέδωσε το λογοτεχνικό περιοδικό << Στοά>>.

Ο ποιητής

Κυκλοφόρησε 15 ποιητικές συλλογές από τις οποίες πολλές σε δύο και τρείς εκδόσεις. Η πρώτη ποιητική συλλογή εξεδόθη στη Σμύρνη το 1920 με τον τίτλο << Στα δεσμά του στίχου>>. Ακολουθούν το << Ταξίδι>> (1924) στην Αθήνα με πρόλογο του Τέλλου Άγρα, << Στον πρώτο σταθμό>> (1929), << Ο άλλος δρόμος>> (1944), << Διαδρομή>> (1970) βραβείο Ακαδημίας Αθηνών, << Ο κύκλος του ταξιδιού>> (1973), << Εν έτι 2000 και>> (1974), << Δωδεκασπόνδυλα>> (1975), << Γουοντερματζικα>> (1976), << Θυρεοί>> (1978), << Ύψη και στιλ>> (1979) και β’ τόμος το 1980, << Η άλλη γραφή>> (1981), << Λίμπιντο>> (1983).

Η ποιητική ανθολογία << Θρήνοι και Παινέματα για τις Χαμένες Πατρίδες>> σε συνεργασία με τη σύζυγο του Καίτη Μαγγανάρη (1988). Τέσσερα πεζά << Τελευταία των ρομαντικών>> (1939), << Πάστωρ Χ>> (1945), << Τα μαύρα πουλιά>> (1931), << Ηρόστρατος>> (1937).

Πολλά ποιήματα μεταφράστηκαν στα ιταλικά, γερμανικά, αγγλικά, γαλλικά, πολωνέζικα, ρουμάνικα, ουγγαρέζικα, βουλγάρικα και ισπανικά. Από 17 χρόνων δημοσίευσε ξένους θεατρικούς ποιητές και συγγραφείς.

Όλες τις ποιητικές συλλογές του τις κοσμούν χαρακτικά και σχέδια κορυφαίων ζωγράφων, Κοντόπουλου, Τάσσου, Βαρλάμου, Βαρδακώστα, Ορφανίδη, Μαγκανάρη κ.α. Δύο ποιητικές συλλογές κυκλοφόρησαν στα ιταλικά σε μετάφραση των καθηγητών Νίκα και Φυρίγγου.

Μεγάλη η προσφορά του στα ελληνικά γράμματα, τη λυρική, πληθωρική, κλασσική και ορθολογική ποίηση του για την οποία γράφτηκαν εγκωμιαστικές κριτικές. Μελέτες για το έργο του κυκλοφόρησαν σε βιβλία και είναι οι εξής: << Αποδημία για το μηδέν>> (1980) του Τάσου Αναγνώστου, << Αγάπη στον Άνθρωπο>>, << Ανθρωπιά στην Αγάπη>> (1982) του Μήτσου Κατσίμη, << Δοκιμές>> (1979) του Δημήτρη Κεράνη και η << Η συμβολή του Μαγγανάρη στον Τύπο>> (1984) του Δημήτρη Χανού.

Ο δημοσιογράφος

Στη δημοσιογραφία μπήκε επαγγελματικά το 1928, αρχισυντάκτης στο περιοδικό <<Εβδομάς>> και σταδιοδρόμησε επί δεκαετίες. Πληθωρικό και επίπονο έργο. Από το 1919, έφηβος μαθητής πήγε στο Εσκί Σεχίρ και έκανε ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκαν πρωτοσέλιδα στον <<Ελεύθερο Τύπο>> του Ανδρέα Καβαφάκη. Από κει και πέρα ίδρυσε ή διεύθυνε τα σημαντικότερα περιοδικά ποικίλης ύλης: << Φαντάζιο>> (1929), << Ατλαντίς>> ( 1935), << Μπουκέτο>> (1935), << Μάσκα>> (1935-1938) που αποτέλεσε σταθμό στον αστυνομικό περιοδικό Τύπο με καθαρά αστυνομικά μυθιστορήματα και περιπέτειες, λογοτεχνικό είδος που διαβάζονταν από αναγνώστες όλων των διανοητικών τάξεων. Ο τίτλος αποτελείτο από τα αρχικά του Απόστολου Μαγγανάρη και του Βησσαρίωνα Σκαλαίου (Μα-Σκα) και τυπώνονταν σε κυλινδρικό πιεστήριο στα πρότυπα των αμερικάνικων περιοδικών και ο Μαγγανάρης με ένα κλισέ τύπωνε πολλά χρώματα όφσετ. Έχουν γραφτεί πολλές μελέτες για τη <<Μάσκα>>. Ακολουθούν << Θησαυρός>> (1938), που κατάκτησε το πλατύ κοινό κρατώντας για αρκετές δεκαετίες τα σκήπτρα της πρώτης κυκλοφορίας επισκιάζοντας κάθε άλλο περιοδικό. Μετά τη κατοχή το << Ρομάντζο>> με αλλαγή σχήματος πραγματικό κόσμημα εμφάνισης  και τους εκλεκτότερους συνεργάτες.

Ακολουθούν << Άσσος>>, << Αράχνη>> και << Σφίγγα>> όλα αστυνομικά, << Αριστούργημα>> (1939), <<Μιμόζα>> (1947), << Το τραστ του γέλιου>> (1950), το <<7>> (1950), ο <<Ταχυδρόμος>> (1954), ο <<Αιών του ατόμου>> επιστημονικό (1957), << Θεατής>> (1958) κ.α. Την σατυρική εφημερίδα  << Σκούπα>>  το 1946 με ψευδώνυμο Μ. Τόλης, την επαγγελματική εφημερίδα σε ταμπλόιντ << Τετάρτη Εξουσία>> (1957).

Εργάστηκε παράλληλα ως αρχισυντάκτης στις εφημερίδες << Ελεύθερος Άνθρωπος>>, << Ανεξάρτητος>>, <<Ελεύθερος Λόγος>>, << Μάχη>>, << Αθηναϊκή>>, << Τα Νέα>> (1952-70) και στην << Ελευθεροτυπία>> όπου από την έκδοση της  έως το 1983 κρατούσε δική του στήλη.  Εισήγαγε το αστυνομικό περιοδικό και το << Βιβλίο της τσέπης>> που ήταν και δικός του τίτλος.

Ονόμασε τις δύο μεσαίες σελίδες <<Σαλόν>> ονόμασε τις σταυρωτές λέξεις σε <<σταυρόλεξο>>. Καθιέρωσε τη δημοτική στα προπολεμικά περιοδικά και μερικώς στις εφημερίδες. Θεωρείται ο άσσος στη σελιδοποίηση. Επέβαλλε τις ελληνικές αντί των μεταφράσεων, το ελληνικό διήγημα, τιε ελληνικές έρευνες, τα ρεπορτάζ στον ελληνικό χώρο κ.α. Ανέβασε τον περιοδικό Τύπο σε ευρωπαϊκά επίπεδα.

Ο αγωνιστής

Η προσωπική του καριέρα υπήρξε πολυμερής και πολυσήμαντη αφού διηύθυνε δυο και τρία έντυπα ταυτόχρονα πάντα με μεγάλες κυκλοφορίες. Ανέδειξε και προώθησε πολλούς φτασμένους σήμερα λογοτέχνες, σκιτσογράφους, γελοιογράφους, συγγραφείς και δημοσιογράφους. Βοήθησε πολλούς άσημους να βγουν στην επιφάνεια.

Έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, 1941-1944 στον παράνομο Τύπο. Από τα ιδρυτικά μέλη του Σοσιαλιστικού Κόμματος ΕΛΔ και από τα πρώτα μέλη του ΕΑΜ. Έκανε τη πρώτη δημοσιογραφική απεργία στο περιοδικό << Εβδομάς>> (1931).

Ο περιοδικός Τύπος και η ελληνική δημοσιογραφία του οφείλουν πολλά. Δίδαξε σε δημοσιογραφικές σχολές και έλαβε μέρος σε δημοσιογραφικά συνέδρια. 

Ο συνδικαλιστής

Το 1935 ίδρυσε την Ένωση Συντακτών Περιοδικού Τύπου , τη μετέπειτα ΕΣΑΤ, της οποίας χρημάτισε επί τριάντα χρόνια πρόεδρος και γενικός γραμματέας. Ως συνδικαλιστής διακρίθηκε και τιμήθηκε κατακτώντας τίτλους. Πρόεδρος του Συνδικάτου Τύπου Αθηνών, Αντιπρόεδρος του της Ομοσπονδίας Εργαζομένων στον Τύπο Ελλάδος. Αντιπρόεδρος δύο περιόδους της Ενώσεως Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών και μέλος του Δευτεροβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου. Συνεργάστηκε στην ελληνική ραδιοφωνία από την ίδρυση της με πλήθος εκπομπών από σκετς, χρονογραφήματα, επιθεωρήσεις κ.α.

Συνιδρυτής του Ραδιοφωνικού Σταθμού των Ενόπλων Δυνάμεων με τον Πέτρο Καβούρη.

Ο θεατρογράφος

Από το 1930 ασχολήθηκε με το θέατρο ανεβάζοντας κωμωδίες και επιθεωρήσεις. Σημαντική πτυχή της προσωπικότητας του Μαγγανάρη ήταν και η συμβολή του στη δημιουργία της νεοελληνικής επιθεώρησης με έμφαση στη πολιτική σάτιρα. Μόνος και με συνεργασίες ευτύχησε να δει τα έργα του να παίζονται και να τραγουδιούνται από τους αρίστους του είδους από τη πρώτη κιόλας επιτυχία στη <<Ρουκέτα>> που παρουσιάστηκε ολόκληρο το καλοκαίρι του 1930 στο θέατρο  << Μοκαντόρ>>  με θίασο τους Μαυρέα, Ιατρίδη, Κυριακό, Σπαρίδη, Σωτ. Ιατρίδου, Λαζαρίδου, Γκιουζέπε, Χριστοφορίδου, Νικολέσκου κ.α.

Η περίφημη αλατιέρα το 1932 που πρωτοεμφανίζεται η Ρένα Ντόρ και που η Μαρίκα Νέζερ τραγουδούσε το πασίγνωστο και κλασσικό πια σήμερα << Είχαμε κι είχαμε  και τι δεν είχαμε στη Σμύρνη εκεί>>.

Το πεζό << Τα μαύρα πουλιά>> (1932), << Η πρόγκα>>, << Η Αθήνα γελά>> σε συνεργασία με τους κορυφαίους Σμυρνιούς συγγραφείς Λαίλιο Καρακάση και Νίκο Λώρη όπου πρωτοεμφανίστηκε η Σοφία Βέμπο ερμηνεύοντας το τραγούδι << Τσιγγάνα Μαυρομάτα>>. Το <<Μπουμπούκι>>, << Δικτατόρισα>> , << Κοκέτα>>, τη μουσική σάτιρα << Πιπεριά>> σε συνεργασία με τον Βαγγέλη Μπέζο, τον Κώστα Κιούση, τον Πάνο Παπαδούκα κ.α.

Στο << Μπουμπούκι>> έκανε τη πρώτη του εμφάνιση ο Μενέλαος  Θεοφανίδης και πρωταγωνιστούσαν ο Ορέστης Μακρής, η Μαντινιού, η Νέζερ τραγουδούσε  και ο μεγάλος μας βαρύτονος  Νίκος Μοσχονάς πριν γίνει παγκοσμίως γνωστός.

Ο Μακρής στο γνωστό τύπο του μπεκρή λανσάρισε  το πολυτραγουδισμένο << Ρετσίνα μου αγνή>>, << αγάπη μου ξανθιά κεχριμπαρένια>> και η Κούλα Γκιουζέπε  το πασίγνωστο σατιρικό << Δημοπρατήριο και Γιουσουρούμης>>. << Δημοψήφισμα>> (1936) με τους Αυλωνίτη, Μαυρέα, Σύλβα, Βερώνη Δράκου.

Στο θέατρο << Βρετάνια>> στη διάρκεια του αλβανικού πολέμου ανέβασε το << Κορόιδο Μουσολίνι>> και το << Μπενίτο Φινίτο>> και στο << Κεντρικό>> τα << Ελληνόπουλα εν δράσει>>.

Ακολουθούν οι κωμωδίες  << Η ανιψιά μου η Σουζάνα>>, << Παντρεμένος ανύπαντρος>>, << Η γυναίκα μου, ο άντρας της κι εγώ>>, το 1964 την επιθεώρηση << Παρίσι Καστρί, εκλογές και ξυστρί>> κ.α.

Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων από το 1934. Χρημάτισε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου για μια δεκαπενταετία (1970-1985) και γενικός γραμματέας  στο θεατρικό μουσείο το 1982-84.

Πρόεδρος ή εισηγητής των εξεταστικών επιτροπών στις δραματικές σχολές όλης της Ελλάδας από το 1964.

Γενικός γραμματέας της Άδειας Εξασκήσεως Επαγγέλματος Ηθοποιού 1964. Εδώ εξαίρουμε τη συμβολή του που με τη ψήφο του καθιερώθηκαν οι 9 παραστάσεις στο θέατρο αντί των 12 και 14 που ίσχυαν μέχρι τότε. Πολυσχιδής η προσφορά του στα θέματα του κινηματογράφου, μέλος επί 20 χρόνια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κριτικών και προκριματικών επιτροπών. Μέλος της Δευτεροβάθμιας Επιτροπής Ελέγχου Ταινιών, της Απονομής Κρατικού Βραβείου Θεάτρου.

Στο πρώτο συνέδριο Ελληνικού Κινηματογράφου μίλησε για τις σχέσεις 7ης τέχνης και Τύπου.

Αντιπρόεδρος της Στέγης Γραμμάτων και Καλών Τεχνών 1974-81. Ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών, χρημάτισε και μέλος του Δ.Σ. κ.α.

Βιβλιογραφικά στοιχεία περιλαμβάνονται σε ελληνικές και ξένες εγκυκλοπαίδειες.

Facebook Comments Box
,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *