Λεξικό για τα Σμυρνέικα

lexicon smyrnaiika

Τα τελευταία χρόνια στην Τουρκία έχει αναθερμανθεί το ενδιαφέρον για την παλιά, κοσμοπολίτικη Σμύρνη, τη ζωή της και τους κατοίκους της, με δεκάδες εκδόσεις, αλλά και συνέδρια, θεατρικά έργα κ.ά. Με αφορμή το ενδιαφέρον αυτό, το Τουρκικό Ίδρυμα Ιστορίας (Tarih Vakfı) προέβη στην έκδοση του «Λεξικού των Σμυρναίικων» (A Lexicon Of Smyrneika – İzmir Rumcası Sözlüğü).

Πρόκειται για ένα λεξικό με πάνω από 2.000 λέξεις της σμυρναίικης διαλέκτου, ενός ελληνικού ιδιώματος που μιλιόταν στην ευρύτερη περιοχή της Σμύρνης από ‘Έλληνες, Ρωμιούς και Λεβαντίνους, αλλά χρησιμοποιούνταν και από τις άλλες εθνότητες, ιδίως από όσους είχαν σχέση με το εμπόριο. Η χρήση του ιδιώματος συνεχίστηκε μέχρι τη δεκαετία του ’60 στη Σμύρνη από τους Λεβαντίνους, για να αρχίσει να μειώνεται σταδιακά στις νεώτερες γενιές.

Η δημιουργία του λεξικού είναι εμπνευσμένη από κάποιες συζητήσεις που έγιναν στα πλαίσια του Levantine Heritage Forum, μιας ομάδας συζήτησης που ασχολείται με τους Ευρωπαϊκής καταγωγής κατοίκους της Εγγύς Ανατολής, αλλά και με την πόλη της Σμύρνης. Τρεις από τους συμμετέχοντες στο forum, ο Alex Baltazzi, Σμυρνιός βενετσιάνικης καταγωγής που δραστηριοποιείται στον τουριστικό τομέα στην Τουρκία, ο George Galdies, γεννημένος κι αυτός στη Σμύρνη και τώρα κάτοικος Λονδίνου, και ο Γιώργος Πουλημένος, προγραμματιστής Η/Υ με καταγωγή από τη Μικρά Ασία, ανέλαβαν να φέρουν σε πέρας αυτή την αποστολή.

Μετά από πολύμηνη προσπάθεια κατόρθωσαν να συγκεντρώσουν από διάφορες πηγές, κυρίως όμως από τα ενθυμήματα των δύο πρώτων και από προφορικές μαρτυρίες ζώντων Λεβαντίνων, ένα αρκετά πλούσιο γλωσσικό υλικό, αποτελούμενο από λέξεις, εκφράσεις, και παροιμίες, και διανθισμένο με φωτογραφίες εποχής και πολλές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη Σμύρνη όπως ήταν άλλοτε. Μεταξύ αυτών, στοιχεία σχετικά με το εμπόριο, τα ήθη και έθιμα, τη διασκέδαση, την καλλιτεχνική κίνηση, τη θρησκευτική ζωή, και τις διάφορες εθνότητες που αποτελούσαν το μωσαϊκό της πολυπολιτισμικής Σμύρνης.

Το αποτέλεσμα είναι ένα λεξικό 2.000 σμυρναίικων λέξεων μεταφρασμένων στα αγγλικά, τουρκικά και ελληνικά, οι περισσότερες από τις οποίες είναι άγνωστες ή έχουν περιπέσει σε αχρηστία στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα. Αναφέρεται επίσης η ετυμολογία τους, ενώ πολλά λήμματα είναι εμπλουτισμένα με παραδείγματα και σχετικό εγκυκλοπαιδικό υλικό. Τα σμυρναίικα και τα ελληνικά στο λεξικό έχουν αποδοθεί με τη λεγόμενη φραγκοχιώτικη γραφή (ελληνικά γραμμένα με λατινικούς χαρακτήρες), σε μια προσπάθεια να γίνει το βιβλίο προσβάσιμο σε όσο το δυνατό μεγαλύτερο αναγνωστικό κοινό, συμπεριλαμβάνοντας και τους τελευταίους φύλακες του σμυρναίικου ιδιώματος, τους Λεβαντίνους της Σμύρνης και του εξωτερικού.

Το βιβλίο κλείνει με μια σειρά διαλόγων, τις Σμυρναίικες Κουβέντες, που σκοπό έχουν να μας δώσουν μια εικόνα της χρήσης του ιδιώματος στην καθημερινή ζωή, αλλά και να μας κάνουν σε κάποιο βαθμό κοινωνούς της ζωής στην παλιά Σμύρνη. Οι Κουβέντες, εκτός από τα φραγκοχιώτικα, αποδίδονται και με ελληνική γραφή, ενώ συμπεριλαμβάνονται και αγγλικές και τουρκικές περιλήψεις.

 

, , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *