Ο Ηλίας Χατζηδαυίδ και τα ασβεστοκάμινα της Κω

kos1

Τα πιο παλιά ασβεστοκάμινα που έφτασα εγώ εδώ στην Κω, τα κάνανε Ασφενδιανοί, οι Ρεΐσηδες. Ρωτούσα εγώ παλιούς Ασφενδιανούς και μάθαινα και οι Ρεΐσηδες που είναι εδώ κάτω στην πόλη της Κω είναι Ασφενδιανοί.

Επί Ιταλίας, ένας πρόεδρος της Κοινότητος Ασφενδιού, ο Πασχάλης Χατζηνικολός όταν χτάρντιζε τις πλαγιές Ασφενδιού, γύρω από τον Αη-Γιώργη τον Μπέη, πήρε κάποιον Σεβαστό Ρεΐση και του έκανε ασβεστοκάμινα με κομμάτια μάρμαρα που είχε άφθονα εκείνη η περιοχή και το καμίνι το έκαιγε με τ’ αγριόξυλα και με τα ποκλάδια που έκοβε όταν ξεχέρσωνε την περιοχή, και φύτευε μετά ελαιώνες κι αμπέλια.

Μετά πια ήρθαν εδώ στην Κω μερικοί Πετρουμιανοί και άλλοι Μικρασιάτες και κάμανε παντού ασβεστοκάμινα. Εκεί στη Λαγκάδα έκανε ασβεστοκάμινο ο γερο-Γιάννης ο Μπαλαλής, παππούς του Γιάννη του Μπαλαλή του δικηγόρου. Δεν το έχτιζε ο ίδιος, το έχτιζε ο αδελφός του, το Χαραλαμπή και του το ‘χτιζε μαζί με το Γιάννη το Χόνδρο. Από ‘κεί έπαιρνα κι εγώ ασβέστη. Μου τον έφερνε ο ίδιος ο μπαρμπα-Γιάννης με το κάρο του πάνω στο Γιαπυλί και είχαμε γίνει και φίλοι.

Αλλοι Πετρουμιανοί που κάναν ασβέστη εδώ στην Κω ήταν ο Χρήστος ο Αγγελίδης (ο γάλι-γάλης), ο Θεολόγος, οι αδελφοί Χατζηλάου. Από τους Πετρουμιανούς μάθανε μερικοί ντόπιοι και κάνανε ασβεστοκάμινα στις Χαϊχούτες και στο Παλιό Πυλί. Στις Χαϊχούτες μάθανε οι Τρουμούσηδες και στο Παλιό Πυλί μάθανε οι Χατζηδαυίδες. Μια χρονιά έφερα τον Στεφανή τον Τρουμούση (τον καμαράνο) και μου έκανε ένα ασβεστοκάμινο στο Γιαπυλί.

asvestokamina-kosΘα ‘ταν το έτος 1965. Εκανα τρία καμίνια με το Χρήστο το γάλι-γάλι και άλλα δυο με το Χαραλαμπή τον Μπαλαλή. Από τους Κώους εργολάβους, ο μόνος που ήξερε κι έκανε ασβεστοκάμινα ήταν ο Κώστας ο Κοτζαταπάνης. Κι από κείνον έμαθε κι έκανε ασβεστοκάμινα ο γιος του ο Νίκος.

Από το 1970 και πέρα φέρνανε πια τα καΐκια ασβέστη στην Κω από τη Σύμη, την Αστροπαλιά και τη Φαρμάκω. Καΐκια που φέρνανε ασβέστη εδώ στην Κω ήτανε του Σπύρου του Καραγιάννη και του Παράσχου του Παρασκευά.

Μια εποχή γύρω στο 1945, σταματήσαν τα καΐκια να φέρνουν ασβέστη εδώ στην Κω γιατί κάποιος απ’ έξω που είχε κάμει σύγχρονο ασβεστοκάμινο άλεθε τον ασβέστη και τον έφερνε εδώ στην Κω σκόνη στα σακιά. Και υπήρχε εδώ στο εμπόριο ασβέστης στα σακιά, με πράσινα γράμματα πάνω.

Εμένα από την αρχή δε μου γέμισε το μάτι εκείνος ο ασβέστης. Κόπριζε μες στα σακιά και κόβετον η δύναμή του. Εγώ που δεν τον χώνεψα ποτέ εκείνον τον ασβέστη, τον δοκίμασα στο χτίσιμο, στον δοκίμασα στο σοβά, δεν έσφιγγε η λάσπη. Εγώ είχα τότε 5 μεγάλες οικοδομές και τις εσταμάτησα. Και ο φίλος μου ο Γιάγκος ο Κοτσαταπάνης είχε δυο δουλειές και τις σταμάτησε. Είχαμε αποφασίσει αυτό το υλικό να μη μπει στις οικοδομές μας.

Πήαινα τότε και ποσπέριζα στο μακαρίτη το φίλο μου τον Ηλία τον Χατζηδαυίδ. Επειδή είχα αυτό το πρόβλημα, το ασβέστη, οι ιστορίες μου δεν αλλάζανε. Ελεγα τις ίδιες και τις ίδιες, τις τελείωνα και πάλι από την αρχή τις έπιανα, μέχρι που μου λέει μια βραδιά ο Ηλίας που μ’ έβλεπε ανήσυχο: Ιντα στενοχωριέσαι, εγώ θα ‘ρθω να σου κάμω ασβέστη.

Αμα μου ‘πε τέτοιο πράμα, ανάσανα, πήρε η καρδιά μου αγέρα. Λέει μου: πιάσε χαρτί και μολύβι. Του δίνω ένα χαρτί και μολύβι και πιάνει και μου ζωγραφίζει ένα στρογγυλό σχέδιο με στρογγυλό λάκκο μέσα 1,70 με γύρω γύρω μια πατούρα 20 πόντους κι απ’ την πατούρα και πάνω, 2.30 ύψος. Με τοι λάκκο μαζί ήτανε 4μ. ύψος κι εσωτερικό φάρδος ήτανε 3,5 μέτρα.

Μου λέει ότι αυτό είναι το καζάνι του καμινιού. Αφού το ‘καμα, και του άρεσε, έφερα και πέτρες από το λατομείο (από τις Κοκκινόγιες) κι ήρθε εκείνος και μου το στοίβαξε. Του ‘δωσα κι έναν καλό βοηθό, τον Ανδρέα το Χόνδρο, και σε 3 μέρες το στοίβαξε. Δεν ξανάδα ποτέ τέτοιο προκομμένο άνθρωπο, παρόλο που ήταν και ηλικιωμένος. Είχα φέρει κι εγώ κλαδιά κοντά και παλιά λάστιχα από τα βουλκανιζατέρ και το έκαψα.

Να μην τα πολυλογάμε 9 καμίνια ήρθε και στοίβαξε ο φίλος μου ο Ηλίας ο Χατζηδαυίδ. Καλός άνθρωπος. Δεν θα τον εξεχάσω ποτέ. Στο κάψιμο πια δεν ερχότανε. Μου παράγγελνε: 24 ώρες θα το καίεις κι όταν βλέπεις οι φλόγες βγαίνουν από πάνω κι έχουν το χρώμα του χρυσού, είναι έτοιμο το καμίνι.

Τη βραδιά που το καίγαμε, ερχόταν οι γειτόνοι κι οι γυναίκες τους και κάναμε ωραία ποσπερίδα. Κάθε καμίνι στους έβαζα αρνί παραγεμιστό στο φούρνο και τρώγαμε και πίναμε και το διασκεδάζαμε. Οι εργάτες που συμπάλανε το καμίνι ήτανε ο Ιπποκράτης ο Τρακόσας, ο Γιάννης κι ο Μιχάλης οι Καρακιόζηδες κι ο Σταμάτης ο Χόνδρος.

Εκαμα μεγάλες ασβεσταριές και τις γέμισα ασβέστη, να μη ξαναμείνω πια χωρίς ασβέστη. Κάθε χρόνο παραμονές Χριστούγεννα και Λαμπρή ερχόταν από ’κει όλο το Γιαπυλί και το Κακά Πρινάρι και το Παραδείσι και παίρνανε ασβέστη ν’ ασπρίσουν τα σπίτια τους, που ξημερώναν Ακριβές μέρες. Καμιανού δεν πήρα ποτέ δεκάρα.

Από τότε πια ο φίλος μου ο Ηλίας ο Χατζηδαυίδ δεν μ’ άφησε χωρίς ασβέστη όσο δεν ερχόταν ασβέστης πάνω στο νησί.

Ο Ηλίας μου στοίβαξε 9 καμίνια. Ένα καμίνι μόνο δεν ήρτε να μου το στοιβάξει γιατί είχε πολλές δουλειές και ήρθε και μου το στοίβαξε ένα Πετρουμιανός φίλος μου, ο Χρήστος ο Χατζηλάου.

Ο Ηλίας ο Χατζηδαυίδ σε κάθε εποχή, όταν η Κοινότητα του Πυλιού άρχιζε κάποιο έργο, κτίριο ή κάποιο γεφύρι, ο Ηλίας πήαινε πρόθυμα και αφιλοκερδώς και τους έφτιαχνε ένα καμίνι ασβέστη κι αποτελείωνε το έργο. Και παλαιότερα, επί Ιταλοκρατίας, όποτε οι Ιταλοί είχανε έργα, παίρνανε τον Ηλία τον Χατζηδαυίδ κι έκανε καμίνια κι αποτελειώναν τα έργα τους.

Όταν χτιζόταν ο Αη-Γιώργης του Πυλιού, ήταν τότε εφημέριος στην κάτω γειτονιά του Πυλιού, ο μακαρίτης ο παπά-Γιώργης ο Σαρρής. Ητανε δραστήριος παπάς. Σε όποια Ενορία λειτουργούσε, άφηνε έργο πίσω του. Τον θυμάμαι όταν εφημέρευε στην Αγία Παρασκευή έχτισε πάνω από την αίθουσα έναν όροφο και τα έκανε γραφεία.

Όταν ο παπά-Γιώργης ο Σαρρής έχτιζε τον Αη-Γιώργη στο Πυλί, ο Ηλίας ο Χτζηδαυής πήε πρόθυμα και τους έκανε ένα ασβεστοκάμινο και με κείνον τον ασβέστη χτίστηκε κι αποτελείωσε ο ναός του Αη-Γιώργη.

Ο Ηλίας ο Χατζηδαυίδ ήτανε φαινόμενο δραστήριου κι ακούραστου ανθρώπου, αλλά και πολυμήχανος. Εγώ φαντάζομαι ότι όλοι οι Χατζηδαυίδες ήτανε ίδιοι και στην προκοπή και στην αντίληψη. Συνεργάστηκα και με άλλους Χατζηδαυίδες. Η Ελβίρα, κόρη του Ιάκωβου του Χατζηδαυίδ αγόρασε σπίτι από μένα. Ο Κώστας ο γιος του Ηλία του Χατζηδαυίδ αγόρασε σπίτι από μένα. Και με το Γιάννη τον Χατζηδαυίδ συνεργάστηκα. Μου ανέθεσε και έφτιαξα έναν υποσταθμό της ΔΕΗ μες στο εμπορικό κέντρο που έφτιαξα στην οδό Αρίστωνος 2, το 2001.

vimatisko.gr

,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *