Η καταστροφή της Φώκαιας στην Ιωνία – 100 χρόνια από την έναρξη του Διωγμού των Ελλήνων της Ανατολής

fokaia_3_1

 

Λεηλατούν, πυρπολούν, σκοτώνουν ψυχρά, χωρίς μίσος, κατά μια έννοια μεθοδικά. Επικεφαλής τους είναι δύο άτομα που πολλοί τα γνωρίζουν στην περιοχή ως ενεργά μέλη της Τοπικής Επιτροπής “Ένωση και Πρόοδος”. Εφαρμόζουν πρόγραμμα, που τους έχουν σχεδιάσει στο όνομα των ανώτερων συμφερόντων της Αυτοκρατορίας και της θρησκείας. Η λεηλασία, οι προσωπικές εκδικήσεις, ο βιασμός είναι ο μισθός τους»

(Φελίξ Σαρτιώ, «Le sac de Phocée et l’expulsion des Grecs ottomans d’Asie Mineure», Ιούνιος 1914)

To πογκρόμ κατά των Ελλήνων κατοίκων της ιωνικής Φώκαιας και η καταστροφή της ελληνικής συνοικίας στις 13 Ιουνίου 1914 συμβολίζει με τον πλέον αποκαλυπτικό τρόπο το σχέδιο που έθεσαν σε εφαρμογή οι Νεότουρκοι εθνικιστές του Κομιτάτου «Ένωση και Πρόοδος». Ήδη από τον Απρίλη τού 1914 είχαν ξεκινήσει τις πρώτες διώξεις κατά των Ελλήνων της Ανατολικής Θράκης. Οι επίσημες αποφάσεις για την εξόντωση των χριστιανικών πληθυσμών της Αυτοκρατορίας είχαν παρθεί πολύ νωρίτερα (φθινόπωρο του 1911), άρχισαν να οργανώνονται συστηματικά μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τέθηκαν σε εφαρμογή από την άνοιξη του 1914. Το πλαίσιο εντός του οποίου εκπονήθηκε η συγκεκριμένη πολιτική, περιγράφεται από το ηγετικό στέλεχος της Κομιτάτου «Ένωση και Πρόοδος» δρ. Sakir: «Είναι επιτακτική η ανάγκη να υπάρχει μόνο ένας μουσουλμανικός πληθυσμός από την Κωνσταντινούπολη προς την Ινδία και την Κίνα, με τη Συρία να χρησιμεύει ως σύνδεσμος μεταξύ των ισλαμικών κόσμων της Ασίας και της Αφρικής. Αυτό το τεράστιο έργο θα επιτευχθεί μέσα από την επιστημονική ιδιοφυΐα και οργανωτικό ταλέντο των Γερμανών και το γενναίο χέρι των Τούρκων».

Με την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι διώξεις έγιναν εντονότερες, με αποκορύφωμα τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915 και την έναρξη των εθνικών εκκαθαρίσεων και στο μικρασιατικό Βορρά, στην περιοχή του Πόντου. Ουσιαστικά η περιοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έμπαινε στην τελική και αποφασιστική φάση της αποχώρησής της από την ιστορία και της έλευσης στα εδάφη της μορφής του έθνους-κράτους.

fokaia_4

Τιμώντας τα 100 χρόνια

Το αφιέρωμα αυτό αποτελεί μια ελάχιστη έντυπη απόδοση τιμής στη μνήμη ενός σημαντικού γεγονότος, που σηματοδοτεί τον εκβαρβαρισμό της ανθρωπότητας υπό την ακραία ιδεολογία του φυλετισμού και ρατσισμού που προήλθε από τον αντιδιαφωτιστικό γερμανικό ρομαντισμό και κορυφώθηκε λίγες δεκαετίες αργότερα με το ναζιστικό εγχείρημα. Αποτελεί ανάγκη, για την πλήρη εποπτεία των συνθηκών που γέννησαν τις ρατσιστικές ιδεολογίες και την πρακτική των Γενοκτονιών, η συνειδητοποίηση ότι τα πρωτοναζιστικά φαινόμενα στην Ευρώπη αλλά και στην Εγγύς Ανατολή, εκφράστηκαν από τους Νεότουρκους και τους κεμαλικούς στη συνέχεια.

Για την ιωνική Φώκαια έχουν συγγράψει εργασίες ο Νικόλαος Αχ. Χόρμπος, ο Παρασκευάς Γ. Συργιανόγλου και άλλοι. Το σημερινό αφιέρωμα βασίζεται στην εξαιρετική επιστημονική δουλειά του Χάρη Γιακουμή, που ανακάλυψε και ανέδειξε τόσο τις φωτογραφίες όσο και το κείμενο του Γάλλου αρχαιολόγου Φελίξ Σαρτιώ για την καταστροφή της ιωνικής Φώκαιας τον Ιούνιο του 1914 και επιμελήθηκε την έκδοση δύο εξαιρετικών λευκωμάτων.

Βλάσης Αγτζίδης

, , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *