Ημερολόγιο 2015 του Συνδέσμου Μικρασιατών Κύπρου

DOC.20150311_.1231173_.HMEROLOGIO016_

Για τρίτη συνεχή χρονιά ο δραστήριος Σύνδεσμος Μικρασιατών Κύπρου εκδίδει το Ημερολόγιο του για το 2015 με δευτερογενείς μαρτυρίες απογόνων των προσφύγων από τις ελληνικές πατρίδες της Μικρασίας, καθώς και δύο αυτούσιες συγκινητικές αφηγήσεις των ιδίων των Μικρασιατών, όπως τις άφησαν στις δικές τους ημερολογιακές καταγραφές και σε μαγνητοσκοπημένα φωνητικά αρχεία. Και κατά τούτο πρωτοτυπεί φέτος, συμπεριλαμβάνοντας στο τέλος των 240 σελίδων του ψηφιακό δίσκο με μιαν από αυτές τις συγκλονιστικές ιστορίες, που ξεπερνούν μυθιστορήματα με τις πιο ευφάνταστες οδυσσειακές περιπέτειες.

Στον συλλογικό τόμο πρωτοδημοσιεύεται, επίσης, πλούσιο φωτογραφικό και άλλο εποπτικό υλικό, που αποπνέοντας την ατμόσφαιρα της εποχής, του τέλους του 19ου μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, συνιστά αφεαυτού πηγή όχι μόνο ενδιαφέρουσας ιστορικής τεκμηρίωσης, αλλά και ενδυματολογικών παρατηρήσεων. Ενδεικτικές οι φωτογραφίες, που φιλοτεχνούν το εξώφυλλο και οπισθόφυλλο του βιβλίου.

Στον πρόλογο της ωραίας αυτής έκδοσης, μιας από τις σημαντικότερες, αν όχι απαράμιλλης, ανάμεσα στα αντίστοιχα πανελληνίως ημερολόγια, η πρόεδρος του Συνδέσμου Μόνα Σαββίδου Θεοδούλου υπογραμμίζει μεταξύ άλλων τους στόχους της συγκομιδής των πολύτιμων 23 μαρτυριών: «…προκειμένου να περάσουν στις επόμενες γενιές. Υπέρ των ψυχών των θυμάτων, Μικρασιατών, όσων έφυγαν πριν την Καταστροφή, κατά τη διάρκειά της και μετά, ενώ πίστευαν στη Δικαιοσύνη και την ειρηνική συμβίωση των λαών…Οι μαρτυρίες, μαζί με τα πάθη που εξιστορούν, εξυμνούν άμεσα ή έμμεσα τις αρετές της ψυχής και καταδικάζουν τη βία, τον πόλεμο, την αδικία. Κρατούν έτσι τη μνήμη ζωντανή».

Βιωματικές μνήμες, που ανάγλυφα λαξεύοντας την καρδιά και τον νου των παιδιών και των εγγονών των Μικρασιατών πρώτης γενιάς, νιώθουν περήφανοι για τη Mικρασιατική καταγωγή τους, για να τη μεταφέρουν ως κτήμα εσαεί στους επιγενομένους. Διαβάζοντας με δέος ιερής προσήλωσης τις κειμενικές αυτές καταθέσεις, συναισθανόμαστε τον σπαραγμό της ανεπίστροφης απώλειας της γενέθλιας γης και τον παντοτινό ξεριζωμό στον ξένο τόπο των αρχοντάνθρωπων εκείνων του Μικρασιατικού Ελληνισμού.

Πρότυπο μιας τέτοιας αρχοντιάς, προικισμένης με τα δώρα της καλοσύνης, της χριστιανικής πίστης και της αφειδώλευτης προσφοράς προς τον συνάνθρωπο υπήρξε η γιαγιά Κατερίνα από τη Σελεύκεια, παντρεμένη στο Ανεμούριο, που χηρεύοντας πρόωρα, βρέθηκε πρώτα στη Λάρνακα και ύστερα στη Λευκωσία να ανατρέφει με θυσιαστική εγκαρτέρηση τα πέντε παιδιά της. Επάξια την απαθανατίζουν τα έξι εγγόνια της, μεταξύ των οποίων η Αντωνία Προδρόμου, που δεν παραλείπει και μια αναφορά της δικής της εν ζωή μητέρας: «Η γιαγιά μας η Κατερίνα ζούσε σαν βασίλισσα με πολλούς υπηρέτες. Όταν πήγαινε στην εκκλησία του χωριού, τον Άγιο Γεώργιο, την συνόδευαν, όπως μας διηγείται η μητέρα μας Χριστίνα, τρεις υπηρέτες από την κάθε μεριά».

Η πρώην υπουργός Εξωτερικών Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή σκιαγραφεί χαρακτηριστικά τη μητέρα της Βαρβάρα Αποστόλοβνα Τεκμιτσόβα: «Η μητέρα μου ήταν ευθύς χαρακτήρας, απόλυτη στις αρχές και τα πιστεύω της, φιλομαθής και βαθιά συναισθηματική. Ήταν πανέμορφη…Οι γονείς της ήταν και οι δύο Έλληνες του Πόντου, που οι γονείς τους μετανάστευσαν, όπως και τόσοι άλλοι μετά τους διωγμούς και τη γενοκτονία από τους Τούρκους στη Γεωργία και στις άλλες χώρες της Μαύρης Θάλασσας. Και οι δύο γονείς της κατάγονταν από την Τραπεζούντα».

Η Μαρούλα Θωμαΐδου περιγράφει τις κακουχίες του πενθερού της Χαράλαμπου Θωμαΐδη από την Αλλάγια, που κατάφερε μετά από έξι χρόνια να σμίξει με την οικογένειά του στην Κύπρο. Ενώ η Θέλμα Κεφάλα-Παναγιώτου αναδιηγείται με γλαφυρές λεπτομέρειες τις δοκιμασίες της οικογένειας του πατέρα της Αναστάσιου Κεφάλα από το Τσανάκκαλε: τον άγριο διωγμό από τους Τσέτες, την τραγωδία στην προκυμαία της Σμύρνης και μετά την Ελλάδα την άφιξη του με άλλο όνομα στην αγγλοκρατούμενη Κύπρο, όπου με την προκοπή του στα Γράμματα και την εργατικότητά του κατορθώνει να γίνει Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Η Καίτη Κυριάκου Σαβουλλή, απαριθμώντας τις αρετές του πατέρα της Κυριάκου Γαβριήλ από το Ανεμούριο, δεν ξεχνά τη βοήθεια που πρόσφερε στην κουνιάδα του, μεγαλώνοντας το βρέφος της, μετά που σκότωσαν οι Τούρκοι τον άντρα της στην Ομορφίτα.

Μέσα από το απόσπασμα της αυτοβιογραφικής αφήγησης του Γαβριήλ Κωνσταντινίδη από τη Μερσίνα παρελαύνουν κινηματογραφικές σκηνές από την καταστροφή της Σμύρνης, ενώ ο γιος του Νίκος Κωνσταντινίδης μάς παρουσιάζει τον άνθρωπο με το ανήσυχο εφευρετικό πνεύμα, τον γνωστό κορνιζοποιό στη Λεμεσό μάστρε Γαβρίλη τον Καλαμαρά. Γραφικές εικόνες με χρώματα και μυρωδιές Ανατολής από το σπίτι του Ουστά Βασίλη, επίσης στη Λεμεσό, περιγράφει η κόρη του Γαβρίλη Έλσα Κωνσταντινίδου. Για τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Σουκιούρουγλου και ειδικότερα για τον φιλοπρόοδο πατέρα του Ιωάννη από τα Άδανα κάμνει ευρεία αναφορά ο γιος του Δημήτρης Σουκιούρογλου.

Εκτός από τις ημερολογιακές εντυπώσεις του Νίκου Φαράσογλου Χατζηγεωργίου από την επίσκεψή του στα Σελεύκεια το 1954, είναι και άλλες ζωηρές εξιστορήσεις για Μικρασιάτες, που κοσμούν τις σελίδες του Ημερολογίου ως απότιση χρέους στην αείζωη μνήμη τους από τους δικούς τους: Χριστίνα Λοή, Βικτώρια Λοΐζου και Ανδρέα Κωνσταντινίδη, Δέσποινα Πεύκαρου, Βιολάντα Τουμαζή, Αννίτα Αντωνιάδη, Λούλα Συμεωνίδου, Δέσποινα Χαραλάμπους και Μαρίνα Νικολαΐδου, εγγονή του αείμνηστου Κόκου Νικολαΐδου. Ως επίλογο παραθέτουμε τον απολογισμό του δικού της λογοτεχνικού κειμένου: «Τη Μικρασιατική μας καταγωγή την κληρονομήσαμε τα αδέλφια μου και εγώ. Αρχικά την νοιώθαμε και μετά την συνειδητοποιήσαμε. Οφείλουμε να μην την λησμονήσουμε».

Χρυσόθεμις Χατζηπαναγή

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *