Τα πολύτιμα αρχεία του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών

0
258

atzemogloy-nikos

Ενα μεγάλο μέρος των αρχείων του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης φυλάσσεται ως κόρη οφθαλμού, ως ιερή παρακαταθήκη για τις νεότερες γενιές στον ιστορικό Σύλλογο Κωνσταντινουπολιτών. Η 90 χρονη παρουσία του Συλλόγου αποτελεί εγγύηση σήμερα ότι τα αρχεία αυτά βρίσκονται σε απόλυτα ασφαλές μέρος.  Τα αρχεία της προσφυγιάς έμειναν ασφαλή ακόμα και κατά την διάρκεια της κατοχής από τους Ιταλούς και τους Γερμανούς και με την πλήρη ψηφιοποίηση τους πρόσφατα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών παραδίδονται για αξιοποίηση στους μελλοντικούς ερευνητές.

Ποιά είναι όμως αυτά τα αρχεία και ποιές ενέργειες έκανε και συνεχίζει  να κάνει ο Σύλλογος Κωνσταντινουπολιτών για να διατηρήσει το πολύτιμο αρχείο του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης και να διασώσει ότι μπορεί να σωθεί ακόμα και σήμερα που πολλά από αυτά έχουν χαθεί, καταστραφεί ή ακόμα και πουληθεί από τις Τουρκικές αρχές ως άχρηστο υλικό;

Την απάντηση στο ερώτημα αυτό έδωσε ο συγγραφέας και ερευνητής Νίκος Ατζέμογλου κατά την διάρκεια της ημερίδας που διοργάνωσε πρόσφατα ο Σύλλογος για τα αρχεία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και της Κωνσταντινιούπολης.

Ο κ. Ατζέμογλου  και ο Σύλλογος Κωνσταντινουπολιτών από το 1990, μετά  το Συμπόσιο που διοργάνωσε ο Σύλλογος με θέμα Πόλη και Παιδεία και τα συμπεράσματα του πως υπάρχει έλλειψη αρχειακού υλικού και προσπάθεια διάσωσης τους, έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια για τον εντοπισμό, την παραλαβή των αρχείων και την μεταφορά τους στην Αθήνα, παρά τη δίκαιη δυσπιστία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των κατόχων των αρχείων.

Τα αρχεία του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης, σιγά σιγά χάνονται, συνεχίζουμε όμως τις προσπάθειες  για την διάσωση τους αλλά οι ελπίδες  για διάσωση νέων αρχείων είναι ελάχιστες, τόνισε ο κ. Ατζέμογλου.

Για παράδειγμα το υπερπολίτιμο Αρχείο του Φιλολογικού Συλλόγου Κωνσταντινουπόλεως, του Υπουργείου Παιδείας του Αλήτρωτου Ελληνισμού όπως χαρακτηρίζονταν, μετά το κλείσιμο του από τις Τουρκικές αρχές το 1923, ο Σύλλογος θεώρησε ως φυσική του συνέχεια τον Σύλλογο Κωνσταντινουπολιτών και του παρέδωσε προς διάσωση μέρος από το αρχείο του. Το μεγαλύτερο μέρος του όμως κατασχέθηκε και μεταφέρθηκε στην Αγκυρα.  Το Δεκέμβριο του 2013  έγινε γνωστό από τον τουρκικό τύπο πως η Τουρκική Εθνική Βιβλιοθήκη της Αγκυρας, πούλησε το 2007  147 τόνους βιβλίων και εγγράφων ως άχρηστο υλικό με 15 γρόσια το κιλό. Λίγους μήνες αργότερα εμφανίστηκαν στα παλαιοβιβλιοπωλεία της Κωνσταντινούπολης σπάνια βιβλία,  εφημερίδες, περιοδικά και έγγραφα μεταξύ των οποίων και του Φιλολογικού Συλλόγου Κωνσταντινούπολης. Στα παλαιωπολεία της Πόλης κυκλοφορούν ακόμα έγγραφα από το πολύτιμο αρχείο του δικηγόρου Βλαδίμηρου Μιρμίρογλου (1785-1866) πολλών σχολών και ιδρυμάτων.

Τη νύχτα των βανδαλισμών του Σεπτέμβρη του 1955 καταστράφηκαν πολλά αρχεία. Διασώθηκαν ωστόσο τα  πολύτιμα αρχεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου γιατί φυλάσσονταν από τον τουρκικό στρατό, μεγάλο μέρος  του Αρχείου του Αγιοταφίτικου Μετοχίου το οποίο μεταφέρθηκε στην Ελλάδα, τα αρχεία της Κοινότητας Σταυροδρομίου, της νήσου Αντιγόνης, ορισμένα του Νοσοκομείου Βαλουκλή και ορισμένα κοινοτικά και σχολικά αρχεία.

Η προσπάθεια του Συλλόγου για την εύρεση και διάσωση αρχειακού υλικού ήταν δύσκολη, ωστόσο κάποιοι κατανόησαν την σπουδαιότητα του εγχειρήματος και συνέβαλαν αποφασιστικά όπως ο Νίκος Τζιράς, διευθυντής της Αστικής Σχολής Μακροχωρίου, ο Πέτρος Αλεξανδρίδης διευθυντής της Αστικής Σχολής Βλάγκας  τους και ο Δημήτρης Καρακάσης διευθυντής των Ορφανοτροφείων που παρέδωσαν όλα τα αρχεία των σχολών και των Ορφανοτροφείων. Στο Σύλλογο Κωνσταντινουπολιτών υπάρχει επίσης και ένας Κώδικας της Μεγάλης του Γένους Σχολής των ετών 1916-1917 που αγοράστηκε σε δημοπρασία.

Ακαρπες απέβησαν οι προσπάθειες του Συλλόγου για την απόκτηση των αρχείων της Αστικής Σχολής Ταταούλων και της Σχολής Χαλκηδόνας, ενώ πολλά από τα αρχεία του Κεντρικού Παρθεναγωγείου μαζί με αυτά της Σχολής Απόρων Κορασίδων Σταυροδρομίου βρίσκονται στην κατοχή υπέργηρου Κωνσταντινουπολίτη. Αγνωστη είναι επίσης η τύχη των αρχείων των δημοτικών σχολείων της Πόλης.

Ωστόσο σήμερα παραμένουν στην Κωνσταντινούπολη ως πηγές πληροφόρησης, τα αρχεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η μεγάλη βιβλιοθήκη της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και το Σισμανόγλειο Μέγαρο.

ΔΠ

Σχόλια από Facebook

Σχόλια

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ