«Οι αδερφές Ραζή», τα χρόνια στην Πόλη και μετά την Μικρασιατική Καταστροφή

0
584

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Ανάμεσα στις δυο όχθες που τις χωρίζει νερό αγεφύρωτο, οι αδερφές Ραζή, Μέλπω, Τέτα και Χαρίκλεια, ζουν στη μια μεριά και ονειρεύονται την άλλη.  Ευτυχισμένες οι μέρες στην Πόλη, πριν απ’ την Καταστροφή, δύσκολα τα πρώτα χρόνια όταν πέρασαν στην αντικρινή όχθη κι απ’ τη μια στιγμή στην άλλη μετατράπηκαν σε πολίτες δεύτερης κατηγορίας, πρόσφυγες.Στην Ελλάδα καθεμιά ακολουθεί την πορεία της, χωρίς να πάψουν να είναι ενωμένες σαν γροθιά. Προσφυγιά, Κατοχή, Εμφύλιος, Χούντα. Γύρω τους άνθρωποι που η ιστορική στιγμή μετατρέπει σε ήρωες, θύματα, προδότες ή όλα εναλλάξ. Όταν στη σκηνή εισβάλλει ορμητικά η Ινώ και συνδέεται ερωτικά με τον άντρα της Μέλπως Ραζή, οι ισορροπίες ανατρέπονται. Προσφυγάκι κι αυτή, αλλά φτωχαδάκι απ’ τα γεννοφάσκια, απλώνει το χέρι και δρέπει.

Η Κατερίνα Ζαρόκωστα γεννήθηκε στην Αθήνα το 1951, σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε έναν κύκλο σπουδών Κοινωνικής Ψυχολογίας στην École pratique des hautes études στο Παρίσι. Από το 1979 ως το 1993 συνεργάστηκε με την Κρατική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση σε εκπομπές πολιτιστικού περιεχομένου. Από το 1993 ως το 2000 ήταν υπεύθυνη βιβλιοπαρουσίασης στο περιοδικό Elle. Στη λογοτεχνία εμφανίστηκε το 1983. Έκτοτε δημοσίευσε επτά βιβλία: συλλογές διηγημάτων, νουβέλες και ένα μυθιστόρημα. Διηγήματά της έχουν μεταφραστεί στα γερμανικά και στα αγγλικά. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και διετέλεσε μέλος του Διοικητικού της Συμβουλίου στα έτη 2007, 2011 και 2012. Είναι Μέλος της Επιτροπής για το βραβείο μυθιστορήματος The Athens Prize for Literature. Η Κατερίνα Ζαρόκωστα θα βρίσκεται στο περίπτερο των εκδόσεων ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ (αρ. 32), στην 31η Έκθεση Βιβλίου στο Πασαλιμάνι, την Κυριακή 25 Ιουνίου 2017, από τις 7:30 έως τις 9:30 το βράδυ, όπου θα υπογράφει το νέο της μυθιστόρημα «Οι αδερφές Ραζή».

-«Οι αδερφές Ραζή», τα χρόνια στην Πόλη και μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Πώς γράψατε αυτό το βιβλίο;

Πιστεύω πως δεν επιλέγουμε τα θέματά μας. Εκείνα μας επιλέγουν. Έτσι έγινε και με τις αδερφές Ραζή. Εμφανίστηκαν μια μέρα κι εγώ δεν είχα παρά να τις ακολουθήσω. Η Μέλπω, η Τέτα κι η νεότερη, η Χαρίκλεια. Μοσχαναθρεμμένες στην Πόλη μετατράπηκαν απ’ τη μια στιγμή στην άλλη σε πολίτες Β΄ κατηγορίας, πρόσφυγες. Το μυθιστόρημα παρακολουθεί την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα, τον αγώνα τους για επιβίωση και αξιοπρέπεια. Για τη δεύτερη γενιά, τα παιδιά τους, η ζωή ήταν πιο εύκολη. Έκαναν προκοπή.

Αγιάτρευτες πληγές της προσφυγιάς ίσαμε τις μέρες μας;

Η προσφυγιά είναι ένα απ’ τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα της ανθρώπινης ύπαρξης. Αν ανατρέξει κανείς στην Ιστορία, θα διαπιστώσει πως σ’ όλες τις εποχές ανά τον πλανήτη, άνθρωποι σπρωγμένοι από φτώχεια, πείνα,  πόλεμο, θρησκευτική μισαλλοδοξία εγκαταλείπουν τον τόπο τους για να αναζητήσουν καλύτερη μοίρα αλλού. Το ζούμε και στις μέρες μας. Το ζήσαμε τραγικότερα με τη Μικρασιατική Καταστροφή. Όσο για τις πληγές που ανοίγει η προσφυγιά, καθοριστικό ρόλο για τη γιατρειά τους παίζει η υποδοχή που επιφυλάσσουν στους πρόσφυγες οι κάτοικοι του νέου τόπου. Όπως πρέπει και οι δυο πλευρές να είναι ανοιχτές στο καινούργιο.

-Και στο «Ένα κομματάκι ουρανός» κυριαρχεί η Μικρασία. Τι συνδέει αυτά τα βιβλία;

Το «Ένα κομματάκι ουρανός» ήταν το πρώτο μυθιστόρημα μιας τριλογίας που έχει τον γενικό τίτλο «Δυο όχθες». «Οι αδερφές Ραζή» είναι το δεύτερο. Στο πρώτο με απασχόλησε η ζωή του Ελληνισμού στα Μικρασιατικά παράλια και φυσικά η Καταστροφή. Στις «αδερφές Ραζή» ασχολούμαι με τους πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη που αποτελούν μια ξεχωριστή κατηγορία. Πάντως από όπου κι αν έρχονταν οι Μικρασιάτες ήταν άνθρωποι που ζούσαν πράγματι σε δυο όχθες. Όταν βρίσκονταν εκεί, ονειρεύονταν το εδώ. Όταν ήρθαν εδώ, νοσταλγούσαν το εκεί.

Μικρασιατικής καταγωγής;

Κι από μάνα κι από πατέρα. Μεγάλωσα με τις διηγήσεις ενός τόπου που δεν υπήρχε πια. Κι όπως όλες οι ουτοπίες ήταν εξιδανικευμένος και βαρύς από νοσταλγία. Αυτό το «αλλού» με διαμόρφωσε.

-Η προσφυγιά διατρέχει τα βιβλία σας. Επιμένετε στα ιστορικά μυθιστορήματα;

Έχω γράψει νουβέλες και διηγήματα που ασχολούνται με τα ποικιλόμορφα ζητήματα του σήμερα. Όμως και τα μυθιστορήματα που έχουν ως θέμα την προσφυγιά, δεν θα μπορούσα να τα χαρακτηρίσω «ιστορικά». Η Ιστορία υπάρχει βέβαια, αλλά σε δεύτερο πλάνο, την αντιλαμβανόμαστε μέσ’ απ’ την επίδραση που έχει πάνω στους κεντρικούς χαρακτήρες. Σε πρώτο πλάνο παραμένουν πάντα οι ήρωες, οι αλληλεπιδράσεις τους, οι έρωτες, οι προδοσίες, οι έχθρες, οι φιλίες.

.-Με τι αναμετριέται ο συγγραφέας;

Με τον εαυτό του. Το βιβλίο είναι κατάθεση ψυχής. Μοιάζει με το αρτεσιανό φρέαρ. Όσο πιο βαθιά σκάβεις, τόσο πιο ψηλά θα τιναχτεί ο πίδακας, όπως τόσο εύστοχα παρατήρησε ο Μπωντλαίρ. Αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι τα βιβλία είναι αυτοβιογραφικά. Αντιθέτως. Παρότι βυθίζεται στον εαυτό του, ο συγγραφέας οφείλει στη συνέχεια να παραμερίσει μπροστά στα πρόσωπα που δημιούργησε, να τα αφήσει να αρθρώσουν τον δικό τους λόγο.

Τι θα έλεγε ο Μάνος Χατζιδάκις στιες μέρες μας όπου η καλοσύνη, η ευγένεια και η πνευματικότητα αναζητούνται;

Αυτό που έλεγε και τότε που ζούσε.  Ότι καταντήσαμε γκαρσόνια των μεγάλων.

Πηγή: presspublica.gr

Σχόλια από Facebook

Σχόλια

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here