By 22 Σεπτεμβρίου 2010 0 Comments

H «Άμυνα Ελληνίδων Μικρασίας»

Μια διασωματειακή ένωση των γυναικών της Σμύρνης στον αγώνα για τη σωτηρία της Μ. Ασίας

του Νίκου Χ. Βικέτου

Μετά την ατυχή εκστρατεία στο Σαγγάριο και ενώ κορυφωνόταν η αγωνία για την τύχη της Μ. Ασίας, οι Έλληνες της Σμύρνης αποφάσισαν να πάρουν στα χέρια τους την υπόθεση του αγώνα για την προάσπιση της ελευθερίας τους. Τον Οκτώβριο του 1921 ιδρύθηκε στη Σμύρνη η οργάνωση «Μικρασιατική Άμυνα» με βασικά στελέχη τους Απ. Ψαλτώφ, Κ. Τενεκίδη, Χ. Δήμα, Σωκρ. Σολωμονίδη, Π. Ευριπαίο και άλλους επιφανείς Σμυρναίους. Ως φυσικός ηγέτης της «Μικρασιατικής Άμυνας» εφέρετο ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος.

Λίγο αργότερα στην ιωνική πρωτεύουσα με πρωτοβουλία της Ευαγγελίας (Αυρηλίας) Περίδου συστάθηκε η πρώτη γενική γυναικεία οργάνωση με την επωνυμία «Άμυνα Ελληνίδων Μικρασίας» (Α.Ε.Μ.). Όπως αναφέρεται στο πρόγραμμά της, που βρέθηκε στο Αρχείο της Ε. Περίδου, η οργάνωση αυτή των γυναικών έγινε με σκοπό: ιδρύθηκε με σκοπό «Να συμπληρώση τας ενεργείας των ανδρών διά την Άμυναν της ανεξαρτησίας της Μικρασίας. Αναγκαστικώς πρέπει να παρακολουθήση την δράσιν και τας προσπαθείας της Επιτροπής των ανδρών και μαζύ της να χαράξη έναν ορισμένον κύκλον όπου η πρωτοβουλία και η αντενέργεια της Α.Ε.Μ. θα εκπληρώση με προθυμίαν και όρεξιν ένα κομμάτι από το έργο του αγώνος μας».

Η Ευαγγελία (Αυρηλία) Περίδου, κόρη εύπορης αστικής οικογένειας της Σύρου, γεννήθηκε στην Ερμούπολη το 1890. Σπούδασε στη Γαλλική Σχολή της Χαλέπας και το 1918 μετά το γάμο της με το δημοσιογράφο Αριστοτέλη (Άριστο) Περίδη εγκαταστάθηκε στη Σμύρνη, όπου ο Περίδης εξέδωσε την εφημερίδα «Βήμα» και το περιοδικό «Τέχνη».

Στη Σμύρνη η εξαίρετη αυτή Ελληνίδα πήρε την πρωτοβουλία για τη σύσταση μιας επιτροπής που σκοπό θα είχε το συντονισμό και συστηματοποίηση των ενεργειών των γυναικείων οργανώσεων που δρούσαν στην πρωτεύουσα της Ιωνίας και στις άλλες πόλεις της Μικράς Ασίας.

Από τα στοιχεία του αρχείου της Ε. Περίδου διαφαίνεται ότι οι βάσεις για τη σύσταση της Α.Ε.Μ. μπήκαν στα τέλη του 1921 και η ίδρυσή της επικυρώθηκε από τη συνέλευση των προεδρείων των γυναικείων σωματείων της Σμύρνης, που πραγματοποιήθηκε, ύστερα από πρόσκληση του Λυκείου των Ελληνίδων, στις 28 Φεβρουαρίου 1922. Η οργάνωση στεγαζόταν στο κτιριακό συγκρότημα του Ομηρείου Παρθεναγωγείου και για τις συνεδριάσεις των μελών της χρησιμοποιούσε μία από τις αίθουσες του Λαϊκού Κέντρου.

Το ιδρυτικό Καταστατικό της Α.Ε.Μ. υπογράφουν από το Εκτελεστικό Συμβούλιο οι Ελ. Λουίζου, Αναστ. Β. Λαδοπούλου, Ευαγγ. Περίδου, Χαρ. Νικολοπούλου, Ουρ. Κολυβά και από τη Γεν. Γραμματεία οι Παρή Χατζηγιαννάκη, Ολυμπία Παπάζογλου, Νίνα Δ. Βαρδαξόγλου, Ν. Καρά, Ανδρομάχη Ν. Δαμιανίδου, Μαργαρίτα Αλτίνογλου, Ελισάβετ Π. Λουκέλλη, Ι. Καλγάκη, Κλειώ Τερτιροπούλου, Μερόπη Τερτιροπούλου, Πιπίνα Λεκουσιώτη, Ουρανία Σινανίδου, Δέσποινα Μ. Μιχαηλίδου, Σταυρ. Αναστασιάδου. Σύμφωνα με το 2ο άρθρο του, σκοπός της οργάνωσης ήταν «η διά παντός μέσου, εν συμπράξει μετά της Παμμικρασιατικής οργανώσεως, εξασφάλισις της ανεξαρτησίας του Μικρασιατικού Λαού».

Η διοικητική οργάνωση της Α.Ε.Μ., όπως καθορίζεται από το Καταστατικό, στηρίζεται στη συλλογική διοίκηση. Κύρια όργανα της οργάνωσης ήταν: α) Το πενταμελές Εκτελεστικό Συμβούλιο που αντιπροσώπευε τα πέντε τμήματα της οργάνωσης, ήτοι τη Γενική Γραμματεία, το τμήμα Εξωτερικού, το τμήμα Στρατιωτικών, το τμήμα Οικονομικών και β) Η Γενική Συνέλευση, στην οποία συμμετείχαν τα μέλη του Εκτελεστικού και οι τριμελείς συμβουλευτικές επιτροπές των πέντε τμημάτων της οργάνωσης.

Οι αποφάσεις στη Γεν. Συνέλευση λαμβάνονταν κατά πλειοψηφία. Καμιά οριστική απόφαση δεν μπορούσε να ληφθεί από το τμήμα ιδιαιτέρως και να εκτελεσθεί, πριν λάβει γνώση η Γεν. Συνέλευση.

H δράση της οργάνωσης άρχισε στις 25 Μαρτίου, οπότε και έγινε έρανος στις εκκλησίες για την ενίσχυσή του έργου της. Μια από τις πρώτες της ενέργειες της Α.Ε.Μ ήταν εκείνη της αποστολής εγκυκλίου προς τις οργανωμένες γυναίκες της Ελλάδας, της Ευρώπης και της Αμερικής για να ζητήσει «την ψυχήν των και την υλικήν των συνδρομήν». Παραθέτουμε στη συνέχεια ολόκληρο το κείμενο μιας από τις σωζόμενες «εκκλήσεις»:

Αξιότιμες Κυρίες,

Αι κρίσιμες περιστάσεις που περνά η ΜΙΚΡΑΣΙΑ, μας ηνάγκασαν να οργανώσωμεν τας δυνάμεις μας, και εις το πλευρόν των ανδρών μας να πάρωμεν ένα κομμάτι του Εθνικού μας Αγώνος.

Η «Άμυνα Ελληνίδων Μικρασίας», δημιούργημα του κινδύνου που απειλεί τη ζωή τη δική μας και των παιδιών μας, από την πρώτη στιγμή τής εμφανίσεώς της, απευθύνεται προς τας οργανωμένας γυναίκας της Ελλάδος, Ευρώπης και Αμερικής διά να τους ζητήση την ψυχήν των και την υλικήν των συνδρομήν.

Σαν Μάνες, σαν γυναίκες, σαν αδελφές, διατρανώνουμε σήμερα την απόφασί μας, απόφασι ολοκλήρου του Μικρασιατικού Λαού, να αποκρούσωμε τον καινούργιο κίνδυνο, τον καινούργιο σίφουνα που απειλεί να καταστρέψη ό,τι κατώρθωσε να μείνη ζωντανό και ολόρθο στη μαρτυρική μας γη.

Έχομεν πεποίθησιν πως ολόκληρος ο γυναικείος κόσμος θα υψώση μαζύ μας φωνήν διαμαρτυρίας για το μεγάλο αδίκημα που γίνεται εις βάρος του Μικρασιατικού Λαού. Ας σκεφθή.

Πιστεύουμε πως οι πολιτικές και κοινωνικές οργανώσεις των γυναικών της Ευρώπης και της Αμερικής δεν θα αδιαφορήσουν εμπρός εις την ευγενική και τίμια προσπάθειά μας να κρατήσωμε την ελεύθερη και ανεξάρτητη ζωή που εκερδίσαμε από της αποβάσεως του Ελληνικού Στρατού.

΄Ο,τι ποθούμε δεν είναι κατάκτησις, ούτε καταπίεσις. ΄Ισια – ίσια αι προσπάθειαί μας και ο αγών μας όλος ένα πνεύμα έχουν: Την Ελευθερίαν, Ισοπολιτείαν, την Ανεξαρτησίαν, την σύγχρονον κοινωνική και πολιτική αντίληψιν.

Γι’ αυτό δεν αμφιβάλλουμε πως όπου υπάρχει γυναικεία καρδία θα συγκινηθή και θα ενδιαφερθή για το έργον μας, όπου υπάρχει γυναικεία φωνή θα επιδοκιμάση τον αγώνα μας και θα τον δυναμώση.

Η Μικρασία αυτήν την στιγμήν με τα χείλη τα πικραμένα και τα δακρυσμένα μάτια των γυναικών της ζητεί την συνεργασία και την συνδρομήν των οργανωμένων γυναικών όλου του κόσμου. Ένα το ίδιο ευγενικό και ωραίο και μεγάλο και επιβλητικό ιδανικό τας απασχολεί σήμερα.

Ο κόσμος που ζητεί με προσπαθείας και θυσίας πολυχρόνους την κοινωνική του χειραφέτησι, ο κόσμος που αγωνίζεται για τα πολιτικά του δικαιώματα ας σκεφθή για μια στιγμή πως η ζωή μας και το μέλλον μας κινδυνεύουν από το αχόρταγο δρεπάνι της κεμαλικής βίας και της αναρχίας. Από τον κόσμο αυτόν περιμένομε με θέρμη και προθυμία να ενισχύση τας δυνάμεις μας.

Ανάλογη εγκύκλιο έστειλε η Α.Ε.Μ. προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Μελέτιο (Μεταξάκη), τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Κύριλλο (Βασιλείου), την Εκτελεστική Επιτροπή του Εθνικού Συμβουλίου Γυναικών στην Αθήνα, τον πρόεδρο της Ελληνικής Επιτροπής Εθνικής Αμύνης (The Helinic Committee of National Defence) στο Λονδίνο, τη Λαίδη ΄Αστορ, τη λαίδη και το λόρδο Κρόσφιλδ και άλλες προσωπικότητες.

Το μήνυμα της Α.Ε.Μ. παντού όπου έφθασε προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση. Οι απαντήσεις και τα ψηφίσματα των οργανωμένων γυναικών δείχνουν το έμπρακτο ενδιαφέρον τους για τη Μικρά Ασία, καθώς και τη βαθειά προσήλωσή τους στις αρχές της ειρήνης, της ελευθερίας και της δικαιοσύνης.

Για την πραγματοποίηση του καταστατικού της σκοπού η Α.Ε.Μ. θέλησε να εξασφαλίσει τη συνεργασία και να συντονίσει τις δραστηριότητες όλων των γυναικείων σωματείων της Σμύρνης και των άλλων πόλεων της Μικράς Ασίας, όπως προαναφέραμε στην αρχή του παρόντος μελετήματος. Ο στόχος αυτός δεν επιτεύχθηκε. Από τη μια τα ήδη υφιστάμενα γυναικεία σωματεία δε συνεργάστηκαν και από την άλλη δημιουργήθηκαν ποικιλώνυμα γυναικεία σωματεία και επιτροπές στο εσωτερικό της Μ. Ασίας, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί σύγχυση και αναστάτωση.

Το Αρχείο της Ευαγγελίας Περίδου απόκειται στην «Ένωση Σμυρναίων» (δωρήθηκε το 1979 από την Πόπη Μαυρομάτη – Ζελή). Η έκκληση που δημοσιεύεται στο παρόν κείμενο εστάλη από την Α.Ε.Μ. προς τον πρόεδρο της Κοινότητας Κυθήρων στις 30-5-1922, με την παράκληση να διαβιβαστεί στις γυναικείες οργανώσεις του νησιού (βρέθηκε στο αρχείο της Κοινότητας Ποταμού Κυθήρων και φωτοαντίγραφό της μας παρέδωσε, για τις ανάγκες αυτού του κειμένου, η φιλόλογος κ. Αδαμαντία Τριάρχη – Μακρυγιάννη. Την ευχαριστούμε θερμότατα).

Ο κ. Ν. Βικέτος είναι επί σειρά ετών γραμματέας της «Ένωσης Σμυρναίων», ιστορικού συλλόγου της Αθήνας. Το κείμενο αυτό γράφτηκε για τη «Μνήμη», εφημερίδα του Συλλόγου Μικρασιατών Ν. Καβάλας. Τον ευχαριστούμε θερμά.

Σχόλια από Facebook

Σχόλια

About the Author:

Post a Comment

Mikrasiatis.gr