By 28 Φεβρουαρίου 2013 0 Comments

«Μια κληρονομιά» για τον μικρασιατικό ξεριζωμό

Στις συγκλονιστικές αφηγήσεις Ελλήνων που πριν από 90 χρόνια βρέθηκαν να είναι ξένοι σε δύο πατρίδες εστιάζει η σειρά ντοκιμαντέρ την οποία ετοίμασαν η Φανή Τουπαλγίκη και η Κυριακή Μάλαμα για την ΕΤ3

Κεντρικό άξονα του επεισοδίου «Μάνα μου» αποτελούν αφηγήσεις προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής για τη μητέρα, την αδελφή, τη γιαγιά τους. Η ηθοποιός Ολια Λαζαρίδου παρακολουθεί τις ιστορίες τους και χάνεται μέσα σ’ αυτές

Κεντρικό άξονα του επεισοδίου «Μάνα μου» αποτελούν αφηγήσεις προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής για τη μητέρα, την αδελφή, τη γιαγιά τους. Η ηθοποιός Ολια Λαζαρίδου παρακολουθεί τις ιστορίες τους και χάνεται μέσα σ’ αυτές

«Με τη θεία μου, μικρή εγώ τότε, κρυβόμασταν στο υπόγειο του σπιτιού, όταν ο ελληνικός Στόλος το ’22 σφυροκοπούσε τη Σαμψούντα και έκανε θρύψαλα τους Τούρκους».

«Ο πατέρας μου λίγο πριν τον πάρουν οι Τούρκοι στη φλεγόμενη Σμύρνη μού έχωσε κρυφά στην τσέπη όσα χρυσαφικά είχε πάνω του. Τι κρίμα. Αν τα κρατούσε εκείνος, ίσως να είχε σωθεί. Μα γυρίζει ο χρόνος πίσω;».

Δύο περιγραφές, δύο εικόνες από ανθρώπους που βίωσαν στο πετσί τους τον ξεριζωμό από την πατρίδα: η αφήγηση της γεννημένης στην Οινόη του Πόντου το 1914 Μαρίας Μαυροπούλου-Γερασιμίδου και εκείνη του Σάββα Καραγκιοζόπουλου που γεννήθηκε το 1916 στο Σαλιχλί της Εφέσου.

Σε έναν Ελληνισμό, εκείνον της Ανατολικής Θράκης, της Μαύρης Θάλασσας και της Μικρασίας, που ξεριζώθηκε και βρέθηκε να είναι ξένος σε δύο πατρίδες εστιάζει η σειρά δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ «Μια κληρονομιά» που ετοίμασαν για την ΕΤ3 η Φανή Τουπαλγίκη (σενάριο) και η Κυριακή Μάλαμα (σκηνοθεσία).

Δεν χρειάστηκαν πολλά για να τη γυρίσουν. Ντοκουμέντα από το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς, οι μαρτυρίες δεκάδων προσφύγων, που μικρά παιδιά το 1922-1925 αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους, συγκλονιστικές – δεν ήθελαν περίτεχνο τεχνικό περιτύλιγμα. Μια κάμερα στο χέρι ήταν αρκετή. Η Φανή Τουπαλγίκη έγραψε το σενάριο το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2008, σε μια προσπάθεια να αφουγκραστεί τις αφηγήσεις των παππούδων και γιαγιάδων και να φανταστεί τον κόσμο τους έχοντας ως σημείο αναφοράς το παρόν.

 

ΤΑ ΓΥΡΙΣΜΑΤΑ. Με τη συνδρομή ηθοποιών σε ρόλους θεατών γεφύρωσαν το χθες με το σήμερα και έκαναν τα γυρίσματα που διήρκεσαν από τον Δεκέμβριο του 2011 έως το καλοκαίρι του 2012. Το παρόν εγγράφεται στο σώμα των ταινιών με την «εισβολή» στη σκηνή θεατών που τους ενσαρκώνουν ηθοποιοί (Ολια Λαζαρίδου, Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, Μάνια Παπαδημητρίου, Φάνης Μουρατίδης, Αλέξανδρος Λογοθέτης, Ακύλλας Καραζήσης, Μαρία Σκουλά, Γιάννης Ηλιόπουλος κ.ά.) και απηχούν σκέψεις και συναισθήματα των κατά συνθήκη θεατών, οι οποίοι με τη σειρά τους παρακολουθώντας τους αφηγητές στην οθόνη προσπαθούν να εισχωρήσουν στον κόσμο τους.

«Δεν θέλαμε οι ηθοποιοί να περιοριστούν στον ρόλο του αφηγητή. Επιδίωξή μας ήταν ως άνθρωποι σημερινοί να θέσουν ερωτήματα, προβληματισμούς που να εκφράζουν τον θεατή», εξήγησε η σεναριογράφος Φανή Τουπαλγίκη.

Οι αφηγήσεις των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής αναπτύσσονται γραμμικά, από τα ευτυχισμένα παιδικά τους χρόνια στην πατρίδα έως τον ξεριζωμό και τη νοσταλγία που δεν σβήνει χρόνια μετά. Μιλούν για τα σχολεία και τα παιχνίδια τους, τις εκκλησίες και τους ευεργέτες της κοινότητάς τους, τον πλούτο και τα επαγγέλματα των δικών τους, τις σχέσεις με τους τούρκους γείτονες, τα βάσανα της εξορίας, την καταστροφή, τα δεινά της προσφυγιάς στη Σμύρνη και μετά στη Θεσσαλονίκη, την επαφή με τους Τούρκους που βρήκαν εδώ, τη νοσταλγία για τη χαμένη πατρίδα και την επιστροφή στο γενέθλιο σπίτι.

 

ΟΙ ΔΥΟ ΟΨΕΙΣ. Η ηθοποιός Αγγελική Λεμονή στο επεισόδιο «Του καιρού γυρίσματα» της σειράς ντοκιμαντέρ «Μια κληρονομιά» παρακολουθεί σε γιγαντοοθόνη μέσα από μαρτυρίες να σχηματίζονται οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. «Στις αρχές του 20ού αιώνα στην Αρτάκη (το Ερντέκ της Προποντίδας) άκουγες μόνο γαλλικά και ελληνικά στις περιοχές του Γαλατά και του Πέραν», λέει ο Γρηγόρης Στεφανίδης που γεννήθηκε το 1903 στην Αρτάκη ανασύροντας μνήμες από τη ζωή στην Κωνσταντινούπολη. «Οι Ελληνες της ανώτερης τάξης είχαν στη δούλεψή τους τούρκους παραγιούς, εργάτες και τεχνίτες», συμπληρώνει την εικόνα η Αννα Λαβασού, γεννημένη το 1916 στο Χαμιδιέ της Μαγνησίας, καθώς και η Αλεξάνδρα Κεδίκογλου που γεννήθηκε έναν χρόνο νωρίτερα στην Αγκυρα. «Στο Ουσάκ υπήρχαν Ελληνες που ύφαιναν χαλιά για τούρκους εμπόρους», δίνει με την περιγραφή της την άλλη όψη η Αννα Φιλίππου, η οικογένεια της οποίας ήταν στη δούλεψη Τούρκων.

Χρήστος ΝΕ Ιερείδης
tanea.gr

Σχόλια από Facebook

Σχόλια

About the Author:

Post a Comment

Mikrasiatis.gr