Αρχική Εκδηλώσεις Κώστας Νούρος: Μια ωδή στο άγνωστο αηδόνι της Σμύρνης, στις ταβέρνες του...

Κώστας Νούρος: Μια ωδή στο άγνωστο αηδόνι της Σμύρνης, στις ταβέρνες του Πειραιά

0
318

Τον Κώστα Μασσέλο ή Νούρο τον αποκαλούσαν το «αηδόνι της Σμύρνης». Ιδιαίτερη περίπτωση τραγουδιστή, σφράγισε με τη βελούδινη φωνή του την πρώτη περίοδο του σμυρνέικου/ρεμπέτικου τραγουδιού και δημιούργησε ρήγμα στα στερεότυπα ερωτικής συμπεριφοράς του ρεμπέτη. Δύο φορές πρόσφυγας, μπόλιασε με τη φινέτσα του το μπρούτο πειραιώτικο ρεμπέτικο, μένοντας συγχρόνως αόρατος, μια ντελικάτη φιγούρα που δεν χωρούσε στα στερεότυπα μιας συντηρητικής κοινωνίας. Η φωνή, αλλά και η ζωή του, σφράγισαν μοναδικά και ανατρεπτικά το ρεμπέτικο.

Ο Νούρος γεννήθηκε το 1892 στο Νταραγάτσι της Σμύρνης. Ορφανός από πολύ μικρός, μεγάλωσε με τη νεοκόρισσα του νεκροταφείου, και από παιδί άρχισε να ψέλνει στις εκκλησίες της περιοχής του. Η ιδιαίτερη τραγουδιστική τεχνική του μας παραπέμπει στο ύφος της βυζαντινής μουσικής. Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι ο Νούρος έψελνε και στην εκκλησία των Ταξιαρχών στη Σμύρνη, ενώ το πάθος του για τη βυζαντινή μουσική τον οδήγησε για μικρό χρονικό διάστημα στη Μονή Βατοπεδίου στο Άγιο Όρος. Δεν άντεξε τη μοναστική ζωή και από τα είκοσί του χρόνια άρχισε να τραγουδά στα καλύτερα μαγαζιά της Σμύρνης.

Από την παράσταση «Κώστας Νούρος: ξένος δυο φορές»

Ενώ ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος τον βρίσκει να τραγουδά στη Θεσσαλονίκη, επιστρέφει στη Σμύρνη και μένει εκεί μέχρι την Μικρασιατική καταστροφή. Οι θαυμαστές του βγάζουν ξένο διαβατήριο και φυγαδεύεται στην Ελλάδα. Από τη Μυτιλήνη φτάνει στη Θεσσαλονίκη και στον Πειραιά, όπου αρχίζει να τραγουδά σε μαγαζιά και καμπαρέ, ενώ ηχογραφεί μια σειρά αμανέδες και τραγούδια Μικρασιατών, του Τούντα, του Μαρίνου, του Ασίκη. Κορυφαίος πλέον ερμηνευτής του Σμυρνέικου τραγουδιού, τραγουδά σε όλο τον Πειραιά.

Καθώς το τραγούδι αλλάζει, αλλάζουν και τα μαγαζιά. Ο πόλεμος του ’40 τον βρίσκει στην Κοκκινιά σε ηλικία 48 χρονών. Σε όλη σχεδόν τη διάρκεια του πολέμου ο Νούρος, μόνος, αφού έχει χάσει τη δεύτερη γυναίκα του και την κόρη του, τραγουδά στην Παλαιστίνη και τη Γάζα για την ψυχαγωγία των στρατιωτών. Με το τέλος του πολέμου επιστρέφει στην Ελλάδα και μέχρι τα εβδομήντα του τραγουδά για το μεροκάματο. Το σπουδαίο ρεπερτόριό του, που ήταν εξαιρετικά δημοφιλές πριν από τον πόλεμο, οδηγήθηκε μεταπολεμικά σε αφάνεια. Το 1962 με μια μικρή σύνταξη που δε του έφτανε να ζήσει, ξεχασμένος και πικραμένος, αποσύρεται και πεθαίνει δέκα χρόνια αργότερα στα 80 του χρόνια.

Από την παράσταση Κώστας Νούρος: ξένος δυο φορές

Από την παράσταση «Κώστας Νούρος: ξένος δυο φορές»

Η μοναδική φωνή του με το διάφανο ηχόχρωμα και η ζωή του, ζωντανεύουν μέσα από μια ιδιαίτερη παράσταση του φεστιβάλ Αθηνών με τίτλο «Κώστας Νούρος – Ξένος δυο φορές» που θα ζωντανέψει σε τρεις Πειραιώτικες ταβέρνες, στο «Ρεβαΐζι», τον «Μπαρμπαδήμο» και τον «Ρούκουνα» από τις 10 έως τις 19 Ιουνίου. Η Πειραιώτισσα μουσικός, Ανθή Γουρουντή, πρότεινε στον Τσιμάρα Τζανάτο τη δημιουργία μιας παράστασης για να μιλήσουν για την διόλου προβλέψιμη ιστορία του ελάχιστα γνωστού τραγουδιστή από τη Σμύρνη και τι εκπροσωπούσε μουσικά και κοινωνικά.

«Θέλαμε να φέρουμε την περίπτωση του Νούρου στο προσκήνιο, πέρα από γραφικές προσεγγίσεις του Σμυρναίικου ή και του ρεμπέτικου», μας λέει ο Τσιμάρας Τζανάτος. «Μας ενδιέφερε να μιλήσουμε στην ουσία για αυτό που λέμε πια “ετερότητα” και την κατασκευή που εμπεριέχουν οι ταυτότητες και οι κοινωνικοί ρόλοι, είτε αφορά στα φύλα, στις κοινωνικές τάξεις και στη σεξουαλικότητα, είτε τις εθνικότητες και την ανά τους αιώνες “προσφυγή” των ανθρώπων από ανάγκη επιβίωσης σε άλλους τόπους. Το ότι θα επωμιζόμουν έναν ρόλο που το τραγούδι ως σκηνική έκφραση ήταν ζητούμενο, μου έβαζε ένα καλλιτεχνικό ρίσκο που το επιζητώ πάντα ως ηθοποιός και ταυτόχρονα έναν θεατρικό κώδικα άλλον, που ερχόταν από τη μουσική και το τραγούδι, που τον έφερα μέσα μου και θεατρικά ήδη το ενέτασσα στις πρόσφατες δουλειές μου».

Από την παράσταση Κώστας Νούρος: ξένος δυο φορές

Από την παράσταση «Κώστας Νούρος: ξένος δυο φορές»

Ο Νούρος πρωταγωνιστεί στην παράσταση ισότιμα με την πόλη στην οποία έζησε τα περισσότερα χρόνια, μέχρι το θάνατό του. «Ο Πειραιάς εδώ πρωταγωνιστεί», λέει ο Τσιμάρας Τζανάτος. «Ως τοπίο, έχει μια εν πυκνώσει ενεργή ιστορική μνήμη: περπατάς και βλέπεις τον ιστορικό χρόνο εγκαρσίως, ως τομή και πληγή ταυτόχρονα. Δεν έχει επιχωματώσεις οριζόντιες να τον σκεπάζουν όπως η Αθήνα λ.χ. Ως τόπος, περιέχει το ζωντανό λαϊκό στοιχείο των γειτονιών του Περάματος, των Ταμπουριών, της Δραπετσώνας κ.α. που παραμένει συνδεδεμένο με την ιστορία του. Θα μιλήσεις με ανθρώπους που στη δεύτερη κουβέντα, θα σου πουν: “Α! ο Νούρος; Όταν ήμασταν παιδιά έπεφτε η μπάλα μας στην αυλή του και δεν μας την έδινε” ή “Α, όταν ήρθε το ρεμπέτικο, άλλαξαν τα όργανα και η κοινωνική διαστρωμάτωση. Οι μουσικοί ήταν ερασιτέχνες αρχικά, ως εκδορείς και χασάπηδες βιοπορίζονταν. Ας  εξελίχθηκαν σε σπουδαίες μορφές σαν τον Βαμβακάρη ή τον Παπαϊωάννου λόγου χάριν μετά…”. Πιθανόν γι’ αυτό αποσύρθηκε πολύ νωρίς ο Νούρος».

«Μετά το ’40 φεύγει από το τραγούδι. Αργότερα συνταξιοδοτείται και παραμένει αφανής, αλλά όχι περιθωριοποιημένος, που λόγω των ερωτικών του επιλογών θα ήταν το πιο αναμενόμενο. Σκληρή κοινωνία, αλλά στο εσωτερικό της, μη βλέπεις που δεν τα κατέγραψε η Ιστορία ποτέ, η ζωή άνθιζε ακόμα και πνιγμένη. Υπήρχε προφανώς μια ανεκτικότητα και η αίσθησή μου είναι ότι ο Νούρος είχε κότσια για την εποχή του. Υπήρχαν νταβάδες πια, πορνεία, εκμετάλλευση, φτώχεια. Ιστορίες ανθρώπων ζωντανών ακόμα. Και να. Καταλήγουμε στο “Οι άνθρωποι του Πειραιά”. Ο Νούρος έζησε στον Πειραιά. Το δεύτερο μισό της μεγάλης του καριέρας το έκανε στον Πειραιά. Έζησε εδώ, πέθανε εδώ. Κι ενδιαμέσως, αγάπησε εδώ. Στα ίδια μέρη που θα κάνουμε τις παραστάσεις: σε αυθεντικές ταβέρνες του Πειραιά, που οι χώροι και τα στενά της πόλης απηχούν ακόμα τον βηματισμό του».

Info:

«Κώστας Νούρος: ξένος δυο φορές» | 10-11 Ιουνίου, 21:15, Ταβέρνα «Ρεβαΐζι» | 12 Ιουνίου, 21:00, Ταβέρνα «Μπαρμπαδήμος» | 15-16 Ιουνίου, 21:15, Ταβέρνα «Ρούκουνας» | 19 Ιουνίου, 21:15, Ταβέρνα «Μπαρμπαδήμος» | Είσοδος

Κείμενο: Αργυρώ Μποζώνη

Email: abozoni@elculture.gr

Σχόλια από Facebook

Σχόλια

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here