By 4 Σεπτεμβρίου 2010 0 Comments

Ζωντανή είναι η ιστορία μας…

Υποσημείωση: Τα κείμενα-συνεντεύξεις δημοσιεύτηκαν στο ένθετο του «ΈΘνους της Κυριακής» που ονομάζεται «Ιστορία του ΕΘΝΟΥΣ». Οι φωτογραφίες στο συγκεκριμένο post είναι από το αρχείο του Συλλόγου Μικρασιατών Λαυρίου.

Ευχαριστώ πολύ προσωπικά την κ. Τριανταφυλλιά Μήτρου από το Σύλλογο Λαυρίου. Επίσης, ιδιαίτερα ευχαριστώ τον Δημήτρη Παντέλα, εμπνευστή, ιδρυτή και διαχειριστή του www.mikrasiatis.gr , καθώς και τον Πρόεδρο του Συλλόγου Μικρασιατών Θήβας. Θερμά ευχαριστήρια και στον κ. Γόβατζη από το Ιστορικό Αρχείο Καισαριανής.

Μαρία Ψαρά

Σαν όνειρο θυμούνται τη ζωή τους στην πατρίδα τους τη Μικρά Ασία. Αναλαμπές μνήμης μέσα από εικόνες που έχουν καταγραφεί στο μυαλό τους… Μα για τον εφιάλτη που έζησαν όταν αναγκάστηκαν να αφήσουν τα πατρογονικά τους είναι σίγουροι˙ τις δραματικές μέρες του διωγμού δεν τις ξεχνούν ποτέ… Είναι αυτές άλλωστε που καθόρισαν τη ζωή τους μέχρι σήμερα… Πρόσφυγες από ολόκληρη τη Μικρά Ασία μιλούν στην “ΙΣΤΟΡΙΑ του ΕΘΝΟΥΣ” για τις αναμνήσεις από την πατρίδα τους. Συγκινητικές διηγήσεις για την καθημερινή ζωή των Ελλήνων στις πόλεις και τα χωριά της Ιωνίας και των άλλων περιοχών της Μικρασίας, για τη σχέση τους με τους Τούρκους γείτονές τους και τους ντόπιους άρχοντες. Συγκλονιστικές μαρτυρίες για τις εφιαλτικές μέρες του διωγμού το 1922, το φόβο, την απελπισία και την εξαθλίωση που έζησαν, αλλά και τους βιασμούς, τις κακουχίες και τις δολοφονίες που είδαν να συμβαίνουν μπροστά στα μάτια τους. Και ωμές αλήθειες για τη δεύτερη προσφυγιά που βίωσαν στην Ελλάδα από την προκατάληψη και την εκμετάλλευση των ντόπιων, για τον αγώνα ενσωμάτωσης και επιβίωσής τους στις παραγκουπόλεις των προσφυγικών καταλυμάτων και το ξεκίνημα μιας νέας ζωής που σύντομα ένας ακόμη πόλεμος θα ταύτιζε με τους πολίτες της νέας πατρίδας… Αναμνήσεις ανθρώπων που σήμερα ξεπερνούν τα 90 χρόνια, αλλά που τότε ήταν παιδιά. Μέσα από τις εξιστορήσεις, οι υπέργηροι ξαναβλέπουν με τα μάτια των παιδικών τους χρόνων, γίνονται ξανά μικροί, πληγωμένοι, φοβισμένοι πιτσιρικάδες που κρατούν τη μητέρα τους για να μην τη χάσουν, που επιβιβάζονται στα πλοία του ξεριζωμού, που φτάνουν στην Ελλάδα των καταυλισμών. Το βλέπεις στα μάτια τους. Ακόμη θυμούνται το συναίσθημα που είχαν τότε. Ακόμη νιώθουν στιγμή με τη στιγμή τις ημέρες εκείνες… Οι ζωντανοί αυτοί θησαυροί της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας αποδεικνύουν πως τα δραματικά αυτά γεγονότα που άλλαξαν τη μορφή της Ελλάδας είναι πολύ πρόσφατα. Τα λάθη των Ελλήνων πολιτικών, η ήττα του ελληνικού στρατού, ο εκπατρισμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας μοιάζουν σαν χθες, αν συνειδητοποιήσουμε πως οι άνθρωποι που υπέστησαν τις συνέπειές τους ζουν δίπλα μας, στη γειτονιά μας, στην πόλη μας. Τη σημασία των ανθρώπων αυτών το ελληνικό κράτος, οι οργανισμοί και τα ιδρύματα ιστορίας, κι εμείς οι ίδιοι ακόμη, δεν τη συνειδητοποιούμε. Δεν αξιοποιούμε την συμπυκνωμένη γνώση και τις πρωτογενείς εμπειρίες τους που μας δίνουν αδιαμφισβήτητα μαθήματα για το σήμερα και το μέλλον. Με αυτούς τους ανθρώπους είχαμε την τύχη να συναντηθούμε και να καταγράψουμε τις μαρτυρίες που παρουσιάζονται στο τεύχος που κρατάτε στα χέρια σας.

Τερψιθέα Σχίζα- Κυριακίδου

«Ούτε πατρίδα γνώρισα, ούτε πατέρα».

Αν και έχει ζήσει περισσότερα από 80 χρόνια στην Καισαριανή, η 97χρονη Τερψιθέα Σχίζα νιώθει μικρασιάτισα και δη Πόντια. «Πατρίδα μου είναι η Σινώπη του Εύκεινου Πόντου. Είμαι Πόντια και είναι τιμή μου και καμάρι μου», μας λέει.

Ο πατέρας της διατηρούσε κατάστημα με γλυκά, από λουκούμια μέχρι γλυκίσματα γάμων και βαφτίσεων.

«Φύγαμε απο τη Σινώπη με τις σφαγές. Εγώ ήμουν μωρό. Μας διώξανε με βοειδάμαξες. Μοιραστήκαμε σε διάφορα χωριά. Τότε πήρανε και τον πατέρα μου αιχμάλωτο. Τον πήγανε στα καταναγκαστικά έργα, για να φτιάχνει δρόμους. Η μαμά μου έδινε χρυσαφικά σε ντόπιους για να μπορέσει να τον φέρει πίσω, μα δεν τα κατάφερε… Κάποτε έμαθε πως μπορούσαμε να πάμε στην Πόλη. Πήρε εμένα και την αδερφή μου που ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερη και φύγαμε για την Κωνσταντινούπολη», διηγείται.

Η μητέρα της είχε σπουδάσει κοπτική. «Στην πατρίδα μου, ο παππούς μου είχε 4-5 κόρες και δεν τις άφηνε να βγουν να δουλέψουν. Κάποια στιγμή, ήρθε στη Σινώπη μια κυρία από τη Γαλλία, μοδίστρα. Η μαμά μου τον παρακάλεσε να πάει να μάθει. Πήγε και έμαθε κοπτική. Αυτό μας έσωσε. Έγινε τόσο καλή που δίδασκε σε γκρουπ», μας λέει. «Όταν πρωτοπήγαμε στην Πόλη, η μαμά πήγε σε μεγάλο ατελιέ και έμαθε και ραπτική. Εμάς μας έβαλε στα καλύτερα σχολεία. Μέναμε σε ένα ωραίο σπίτι στο Γενίτσαρσί, κοντά στην Ιταλική πρεσβεία. Αλλά υπήρχε φόβος… Μετά και τον μεγάλο διωγμό του 1922, δεν μας σήκωνε το κλίμα. Αποφάσισε και φύγαμε το 1924 και ήρθαμε στην Ελλάδα με πλοίο….»

Η οικογένεια της Τέρψης Σχίζα βρήκε κατάλυμα στον προσφυγικό καταυλισμό της Καισαριανής. «Είχαν έρθει ήδη οι θείες μου εδώ και γι’ αυτό ήρθαμε κι εμείς. Μείναμε σε αντίσκηνα για δύο χρόνια. Μετά πήγαμε σε παράγκες κι ύστερα χτίστηκε ο καταυλισμός όπου πήραμε δικαίωμα σπιτιού και μείναμε», θυμάται. «Η Καισαριανή ήταν χωράφια. Οι ντόπιοι κοιμόντουσαν με τα γελάδια τους. Φορούσαν κάτι παπούτσια σαν τσαρούχια. Και η τουαλέτα ήταν στη μέση της αυλής πολλών σπιτιών… Εμάς μας λέγανε τουρκόσπορους όταν βγαίναμε. Είχαμε πολλά τέτοια στην αρχή…»

Στην Αθήνα, η μητέρα της δούλεψε ως μοδίστρα, στην αρχή σε γνωστό οίκο, αργότερα στα σπίτια της ευρύτερης περιοχής. «Ποτέ η μάνα μου δεν μας μιλούσε για την πατρίδα, τον Πόντο, ιστορίες για το πώς ζούσαν. Δεν ήθελε. Είχε το νου της να δουλέψει. Να ζήσουμε, να μεγαλώσουμε καλά…», σημειώνει. «Σχολείο δεν μας παίρνανε στην Καισαριανή. Γι’ αυτό γράφτηκα στο Αρσάκειο. Έκανα καλές σπουδές. Μιλούσα τουρκικά, γαλλικά, ελληνικά. Με βοήθησε αυτό στη ζωή μου».

Για τις πολιτικές πεποιθήσεις των Μικρασιατών, είναι γνωστό πως στην πλειοψηφία τους ήταν Βενιζελικοί. «Τον βασιλιά κανείς δεν τον ήθελε. Αλλά και αργότερα, πολλοί γίνανε Αριστεροί. Είχα εγώ έναν ξάδερφο, τον Χρήστο Χρηστίδη, από τους λίγους άνδρες που κατάφεραν να φύγουν από τον Πόντο –σε μπαούλο τον κρυψανε- και ήταν ένας από τους 200 που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή. Ήταν εξόριστος στην Ακροναυπλία, ήταν αρχαιομαρξιστής…»

Περισσότερες μαρτυρίες στο blog της Μ.Ψαρά

Σχόλια από Facebook

Σχόλια

About the Author:

Post a Comment

Mikrasiatis.gr