Γεώργιος Π. Μαυροχαλυβίδης- ένας μέγιστος Ελληνας, ένας μεγάλος Δάσκαλος

0
551

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Π. ΜΑΥΡΟΧΑΛΥΒΙΔΗΣ 

ΕΝΑΣ ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ – ΕΝΑΣ ΜΕΓΑΛΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ

 

axenon-thessalonikis-amvrox

Του Χαρίτωνος  Ε. Φραγκούλη

 

 

“Δεινόν  γαρ η αμάθεια ,και πολλών κακών τοίς  ανθρώποις αιτία “ 

Γεώργιος  Πρ. Μαυροχαλυβίδης

 

Πατέρα της Καππαδοκίας  τον ονόμασε η ιδρύτρια και διευθύντρια του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών Μέλπω Μερλιέ  ,που τόσα πολλά πρόσφερε μέσα από την ακούραστη δράση του .

Ίσως  δεν έχουν γραφτεί τόσα πολλά για τον ίδιο , όσα πραγματικά του αξίζουν .Μέχρι πριν από λίγα χρόνια , δεν γνώριζα σχεδόν τίποτα για τον μεγάλο μας συμπατριώτη ευπατρίδη . Αφορμή στάθηκε μια αναφορά της μητέρας μου ,την οποία επαναλάμβανε  συχνά, σε συναθροίσεις που κάναμε ως οικογένεια και  συνευρέσεις με φίλους , και πάντα  η κουβέντα πήγαινε  “ Εκεί  “, στην Πατρίδα !!

Αναφέρονταν   λοιπών  στη  νονά  της  την   Ατά*, λέγοντας  ότι  την  επισκέπτονταν  τις  Κυριακές  κάποιος              << Κύριος >> λίγο μετά την εκκλησία , και  μιλάγανε ;; Βρισκόμαστε  στο  1952 στην προσφυγική  συνοικία  της   Σαφράμπολις ,  στη Νέα Ιωνία  Αττικής . Η  Ατά* στο μικρό προσφυγικό  σπιτάκι  που κατοικούσε , συγκέντρωνε    τις γειτόνισσες   που ήταν και πατριώτισσες  από την Σύλλη του Ικονίου  , και συναντιόταν  όλοι μαζί . Μόλις συμπλήρωνε η  παρέα και με τον << Κύριο>> , έρχονταν  το κέρασμα , πάντοτε  στο Συλλελίδικο  σπίτι   αυτό είναι  απαράβατος  κανόνας  { ο μουσαφίρης  έπρεπε   να κεραστή ,  η εάν  παρευρίσκονταν  την ώρα του  φαγητού  και  ήταν το τραπέζι  στρωμένο , έπρεπε να καθίσει  και εκείνος  να   φάει ,  και να  φύγει  μετά ευχαριστημένος.  Εάν  έφευγε πριν εθεωρείτο  προσβολή  } .Ο καφές , το γλυκό , ή μετά το ρακί που συνοδεύεται  με  παστουρμά , τυράκι, ψωμάκι  {ρακούμεζέ}*.  Έτσι ζέσταινε η κουβέντα γύρω  από την πατρίδα , τα έθιμα τους , τις σχέσεις  μέσα στην οικογένεια , την παλιά τους γειτονιά , αλλά ποτέ δεν  θα παρέλειπαν  την εκκλησιά τους , τον Αρχάγγελο  Μιχαήλ . Με αυτήν την γλυκιά , και  συνάμα  πικρή  νοσταλγία  να στροβιλίζει  στο μυαλό , σ ένα  νοερό  ιδιότυπο  ταξίδι  χωρίς  πηγαιμό, και με χωρίς  επιστροφή ,  λύνονταν  η  γλώσσα  , και  μια πλημμυρίδα  συναισθημάτων  να γεμίζει   τις  λευκές  σελίδες   του μυστηριώδη  και  άγνωστου  αυτού << Κυρίου>> .

Αυτό  επαναλήφθηκε  αρκετές φορές , περί  τις  τέσσερις  με  πέντε . Αυτός  ο << μυστηριώδης  Κύριος >>, ποτέ  δεν  μάθαμε  ποιος  ήταν , αλλά και  τον πραγματικό  λόγο για  τον οποίο  έρχονταν . ΕΕΕ!!!! να …..{ ιστέ } *κάτι  γράφει !!!!! λέγανε  !!!!

Στην  τελευταία επίσκεψή  του , τον κυνήγησε  η Ατά* , λέγοντάς  του …εεεε!!!  Φτάνει {σκάμα }* πια  φύγε  !!!! Δηλαδή φτάνει  πια  φύγε !!  Ήρθες  μία , δύο ,τρείς ,  άντε  τέσσερις , και  πέντε , πόσο ακόμα !!! φοβήθηκε ότι κάπου αλλού πάει  το  πράγμα ,  γιατί η Ατά *είχε  δύο κόρες . Και  εκείνες  οι γυναίκες  ήταν και  μιας  άλλης  αξιακής  εποχής .

Τα  χρόνια  πέρασαν , η  γενιά αυτή  έφυγε , μαζί  και  ένα κομμάτι  της ιστορίας . Της δικής  μας  ιστορίας . Έφυγαν  και  άλλες  γενιές , το βουλοκέρι  με  την λήθη , ήρθαν  να σφραγίσουν ότι απέμεινε .  Όμως  όχι !!!! Ευτυχώς  μας έχουν μείνει  τα γραπτά  κείμενα , αδιάψευστοι  μάρτυρες . Φωτισμένοι  άνθρωποι  βρέθηκαν  για να  περισώσουν  ότι  μπόρεσαν ,  με την διορατικότητα  , την δράση ,  το φιλότιμο,  κυρίως  όμως  την φιλοπατρία τους ,   γι αυτό  το Γένος . Το Γένος  των  Ελλήνων .

Επιστρέφοντας  από  το πρώτο μου προσκυνηματικό  ταξίδι , στην γενέθλια  γη  των  προγόνων μου , έπαθα πολιτισμικό  σοκ ,  με τα όσα  αφήσαμε  πίσω !!!  Μονολογούσα  και  έλεγα , για να τα πάρουμε  πίσω αποκλείεται!!  Τουλάχιστον  αυτό που μπορώ  να κάνω με τις  δικές μου  μικρές  δυνάμεις  είναι , να μιλάω  για  αυτά ,  και να  συγκεντρώσω  όσο  περισσότερο  ιστορικό  υλικό .

Ψάχνοντας  να  βρω  κάθε τι , σχετικό  που αναφέρονταν  στη  Σύλλη ,  βρήκα μια  φωτοτυπία για  το τοπικό  Γλωσσικό  της  Ιδίωμα , από το Κέντρο  Μικρασιατικών  Σπουδών , του  Θανάση  Κωστάκη  του 1968. Ένοιωσα  μεγάλη  έκπληξη  αλλά  και  συγκίνηση , όταν   ξεφυλλίζοντάς  το  διαβάζω  μια περιγραφή , από τις  πολλές  που έχει , η  οποία αναφέρεται  στον  Χειμώνα  της  Σύλλης  , όπου στο τελείωμά της  υπογράφει  η  Ατά  (ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΛΕΠΤΙΔΗ) , ως  πληροφορήτρια  . Ως  καταγραφέας  , ο  άγνωστος <<Κύριος >>που δεν είναι  άλλος  από  τον μεγάλο  δάσκαλο  αείμνηστο  Γεώργιο  Π. Μαυροχαλυβίδη .Ότι γνωρίζουμε είναι από τον βιογράφο του  Ιωάννη  Ακακιάδη . Έργο σπάνιο  και δυσεύρετο . Υπάρχουν όμως άπειρες πληροφορίες μέσα από τις μνήμες και τις μαρτυρίες ανθρώπων που τον έζησαν και των παιδιών τους , αλλά και των δικών του παιδιών , της Ανθούλας – Μαριάνθης και του Προδρόμου  Μαυροχαλυβίδη .

Από το 1947 έως και το θάνατο του το 1972 , ο Μαυροχαλυβίδης  υπήρξε επίλεκτος , θερμός και ενθουσιώδης  συνεργάτης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών , όπου επί 22 χρόνια , αμισθί με ζήλο και αφοσίωση , πρόσφερε ανεκτίμητες  υπηρεσίες και τις  γνώσεις του για την αποθησαύριση της Μικρασιατικής Μνήμης και του Ελληνικού  Πολιτισμού των αλησμόνητων  πατρίδων .

Ο Γεώργιος Π. Μαυροχαλυβίδης ,  ήταν  Λόγιος , πού  γεννήθηκε  στην Αξό της  Καππαδοκίας το 1885,από πατέρα  Αξενό και μητέρα από τη Σύλλη του Ικονίου της περιφέρειας Λυκαονίας . Πέθανε  στον Πειραιά το 1972 σε ηλικία 87 ετών  . Πήρε το πτυχίο του με άριστα το 1906 , για να ξεκινήσει τη διδασκαλική του σταδιοδρομία , αλλά και την εθνική του δράση  άμεσα . Στο συγγραφικό του έργο βρίσκουμε δύο τόμους , που αναφέρονται στην ιδιαιτέρα του πατρίδα , την Αξό  της Καππαδοκίας , που εκδόθηκαν στην  Αθήνα το 1990.Εάν δεν υπήρχε το γραπτό του έργο , πόσο φτωχή θα ήταν η μελέτη μας για την Καππαδοκία αν έλλειπε αυτός ο θησαυρός ; Χάρις τα κείμενα του ανθρώπου που συντέλεσε στο να αποκτήσει η Καππαδοκία σχολείο , παιδεία , οργάνωση ακόμα και διοικητική .

Στην ιδιαίτερή του πατρίδα ο δάσκαλος του, συχνά του συνέτασσε στα καραμανλίδικα προτρεπτικούς λόγους με πατριωτικό περιεχόμενο , τους οποίους αποστήθιζε ως μαθητής ο Μαυροχαλυβίδης , και τους εκφωνούσε μπροστά στο πλήθος των πιστών, από τον άμβωνα της εκκλησίας υπό μορφή ψαλμού , για να μην γίνεται αντιληπτός από τους Τούρκους , μεταφέροντας έτσι εθνικά μηνύματα .

Πνεύμα  οργανωτικό , διορατικό , με αγάπη και συμμετοχή  στα κοινά . Υπήρξε  ένθερμος πατριώτης , εκφραστής των ελληνικών ιδεωδών, και εθνικών συμφερόντων. Καλλιέργησε με αμείωτη αγωνιστικότητα την ιδέα του Ελληνισμού, και επέβαλε την ελληνική γλώσσα , ώστε αυτή να μιλιέται  και να ακούγεται παντού, και  από όλους . Αντιλαμβανόμενος τον επερχόμενο και αυξανόμενο κίνδυνο για τον Ελληνισμό της  Μ. Ασίας , προσπαθούσε  με πρωτοβουλίες και δράσεις να τον οργανώσει και να τον στηρίξει . Η δράση του ως δασκάλου εθναποστόλου στην Ανατολή , η αλύγιστη προσήλωσή του στο ηθικό χρέος , και στην προκοπή του Έθνους , και της Παιδείας , τον ανυψώνει  σε έναν  Μεγάλο Έλληνα .

Το 1906 ο  Γ. Μαυροχαλυβίδης  διορίζεται ως δάσκαλος στο Ικόνιο . Με δικές του πρωτοβουλίες και  δράση  , προβαίνει στην ανασύσταση εκ νέου του παλαιού και είδη διαλυμένου σωματείου του χωριού του , με την   επωνυμία   << Αδελφότητα του 1895>>. Με την νέα του επωνυμία <<Η εν Ικονίω φιλόπτωχος Αδελφότης των Αξενών η Αγία Μακρίνα >>. Έχοντας  ως   στόχο να συγκεντρωθούν  χρήματα για την ανέγερση σχολείου στο χωριό του .

Ο Μαυροχαλυβίδης  είχε επιλεγεί το 1897 σε ηλικία 12 χρονών , από τον Αρχιμανδρίτη Ιωάννη Παντελεημονίδη στα πλαίσια της προσπάθειας του Μικρασιατικού Συλλόγου <<Ανατολή >> να μορφώσει νέους , ώστε να συντελέσουν στην αναβάθμιση της  ελληνικής παιδείας στη Μ. Ασία . Σπούδασε με υποτροφία της <<Ανατολής>> στο σχολαρχείο Ικονίου, και στη συνέχεια , στο Ιεροδιδασκαλείο Πάτμου (1902-1906) που ανήκε στην <<Ανατολή>>. Με  τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν  χτίστηκε  το 1909 σχολείο στην Αξό . Ωστόσο η λειτουργία του ήταν πάλι πλημμελής , αφού δεν υπήρχε   Σχολική Εφορία που να μεριμνά για την οργάνωσή του .

Το 1920 με πρωτοβουλία του δασκάλου Γ. Μαυροχαλυβίδη που είχε εκλεγεί και Πρόεδρος της κοινότητας , οργανώθηκε  πεντατάξιο δημοτικό με νηπιαγωγείο , και συντάχθηκε Εσωτερικός Σχολικός Κανονισμός. Με πρότασή του υπήρξε μέριμνα από το κοινοτικό ταμείο για την άμεση κάλυψη των αναγκών του , την επισκευή του κτιρίου , την αγορά εξοπλισμού και το διορισμό 2 δασκάλων , 2 διδασκαλισσών  και ενός παιδονόμου. Στο σχολείο την εποχή αυτή φοιτούσαν 400 περίπου παιδιά , αγόρια και κορίτσια σε ξεχωριστές τάξεις , που διδάσκονταν γραφή , ανάγνωση, αριθμητική αλλά και τουρκικά , γαλλικά και τεχνικά. Επίσης οργανώνονταν θρησκευτικές γιορτές  και  εκδηλώσεις για να ενισχυθεί το ελληνικό εθνικό φρόνημα. . Ο Μαυροχαλυβίδης  κατηγορήθηκε  για προπαγάνδα υπέρ των Ελλήνων , και καταδικάστηκε σε θάνατο από το <<Δικαστήριο Ανεξαρτησίας >>της Νίγδης . Την ποινή του εξαγόρασε ο προύχοντας της Νίγδης , Νίκος Σαράφογλου. Μέχρι τότε ακτίνες πολιτισμού και εκπαίδευσης  που θα άλλαζαν το χωριό , άρχισαν να ανατέλλουν.  Η αδυναμία όμως της διατήρησης των κοινοτικών θεσμών που είχαν θεσπιστεί , μετά την επιστράτευση του Μαυροχαλυβίδη στα  τάγματα  εργασίας , οδήγησε σε μαρασμό και την εκπαίδευση με αποτέλεσμα το σχολείο να κλείσει το 1922. Κατόρθωσε να δραπετεύσει καταφεύγοντας στην Ελλάδα . Δίδαξε δώδεκα έτη σε σχολεία της Έδεσσας και κατόπιν μετακόμισε στην Αθήνα για οικογενειακούς λόγους .    Η θητεία του Μαυροχαλυβίδη  στα σχολεία της  Μ. Ασίας  όπου υπηρέτησε , συνέβαλε στη μετάδοση των ελληνικών εθνικών αξιών , και στην εδραίωση ενός θερμού πατριωτισμού . Αυτό το κλίμα της αρχικής  ευφορίας , αποπνέουν και οι περισσότερες  μαρτυρίες που συγκλίνουν στο ότι η Ανταλλαγή έγινε δεκτή με χαρά . Όμως  μετά τον πρώτο ενθουσιασμό , ιδίως όταν άρχισαν τα πρακτικά προβλήματα , τον ενθουσιασμό  αντικατέστησε  ο  σκεπτικισμός .

Η σημαντικότερη πρωτοβουλία για κοινοτική οργάνωση , οφείλεται στο δάσκαλο Γ. Μαυροχαλυβίδη και διήρκεσε από το 1920 ως το 1922. Με πρότασή του συγκροτήθηκε  Κοινοτική Επιτροπή , η <<Εφοροεπιτροπή >> , που αποτελούνταν αρχικά από 25 , και αργότερα από 15 μέλη , που εκλέγονταν από την Γενική Συνέλευση των κατοίκων . Ο ίδιος εκλέχτηκε Πρόεδρος των Σωματείων της Κοινότητας . Οργανώθηκαν  ειδικές Συνελεύσεις των Σωματείων , και Τακτικές Γενικές Συνελεύσεις των κατοίκων , για την επίλυση των κοινοτικών υποθέσεων . Συντάχθηκε  επίσης  Εσωτερικός  Κανονισμός της Κοινότητας . Ήδη από τους πρώτους μήνες διαχείρισης υπήρχε σημαντικό  οικονομικό υπόλοιπο.

Το συγγραφικό του έργο :

<< Το γλωσσικό ιδίωμα της Αξού >> Γ. Πρ. Μαυροχαλυβίδη  – Ιωάννης Κεσίσογλου, Αθήνα 1960 , είναι μία έκδοση του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών με θέματα Ελληνική γλώσσα – Διάλεκτοι – Καππαδοκία και Καππαδοκική διάλεκτος .

Η δίτομη μονογραφία  <<η Αξό >> Καππαδοκίας , Αξέχαστες πατρίδες ,Έργο που εκδόθηκε το 1990 από τα παιδιά του . Η <<Αξό >> αποτελεί έργο ζωής του Μαυροχαλυβίδη και αποτελεί πολύτιμο λαογραφικό θησαυρό και μνημείο στον χώρο του πολιτισμού .

Ο Γεώργιος Μαυροχαλυβίδης  τιμήθηκε για το έργο και την προσφορά του τόσο όσο ήταν εν ζωή όσο και μετά θάνατον.

Οι συμπατριώτες του Αξενοί τιμώντας τον ,αλλά και συναισθανόμενοι την ανάγκη ψυχής , υλοποιώντας το δικό του όραμα , αφιέρωσαν το σύλλογό τους σε αυτόν . Τον Πατέρα της Καππαδοκίας .

Οι διακρίσεις που έλαβε εν ζωή :

  1. Από  όλα τα Μικρασιατικά Σωματεία , την Πανελλήνια Ομοσπονδία Καππαδοκικών Σωματείων , το Σύλλογο Κωνσταντινουπολιτών του αποδόθηκε δίπλωμα τιμής και ευγνωμοσύνης και τον ανακήρυξαν ομόφωνα  αριστίδην επίτιμο μέλος αυτών , μια άκρως τιμητική διάκριση .
  2. Το 1952 του απονεμήθηκαν από τον τότε υπουργό Γαλλίας Αndre Marrie ,οι Ακαδημαϊκές  Δάφνες και  το Μετάλλιο Τιμής  ανακηρύσσοντάς τον Αξιωματούχο της Γαλλικής Ακαδημίας .
  3. Το 1958 η Ελληνική Πολιτεία του απένειμε τον Χρυσούν Σταυρόν του Τάγματος του Φοίνικος.

 

Μετά Θάνατον :

  1. Το 1988,στην Αξό Γιαννιτσών έγιναν τα αποκαλυπτήρια προτομής του στο προαύλιο του δημοτικού σχολείου της Αξού από τον τότε Υπουργό Βόρειας Ελλάδας κ. Στέλιο Παπαθεμελή.
  2. Το 1992 ο Δήμος Έδεσσας σε συνεργασία με το Σύλλογο Μικρασιατών Νομού Πέλλας , αποφάσισαν ομόφωνα να δώσουν το όνομα του σε μία κεντρική οδό επέκτασης της πόλης.
  3. Το Μάιο του 2004 ο διευθυντής του δημοτικού σχολείου Αξού όπου φιλοξενείται και η προτομή του Μαυροχαλυβίδη και με σύμφωνη γνώμη των Καππαδοκών Αξενών καθιέρωσε την ονομασία <<Μαυροχαλυβίδεια>> για το τουρνουά ποδοσφαίρου που γίνεται κάθε χρόνο τον Μάιο στα πλαίσια του προγράμματος Προγραμματισμού του Συλλόγου Διδασκόντων . Επίσης το μοναδικό και σύγχρονο σχολείο της Αξού Γιαννιτσών ονομάστηκε  Γ.Π. Μαυροχαλυβίδης .
  4. Για την μεγάλη του προσφορά και την συμβολή του στην επιτυχία των σκοπών του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών αναρτήθηκε τιμής ένεκεν στην μεγάλη αίθουσα του Αναγνωστηρίου του η μεγάλη χάλκινη κεφαλή του Γ. Π. Μαυροχαλυβίδη μεταξύ των ιδρυτών του Κέντρου, Μέλπως και Octave   Μerlie.
  5. Η Μονογραφία του <<Αξό >> αναγνωρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και πολλούς ειδήμονες πανεπιστημιακούς και βραβεύτηκε από το Πνευματικό Ίδρυμα  <<Εστία  Νέας  Σμύρνης  >>και η παρουσίαση του έγινε στην Ακαδημία Αθηνών από τον τότε πρόεδρο της  κ. Μιχαήλ Σακελλαρίου .       

 

Η προσφορά της ζωής του Γ. Π. Μαυροχαλυβίδη  στο βωμό των αγώνων, και των υψηλών ιδανικών , με μια πορεία επική και δραματική με μοναδικό έπαθλο την απόλυτη συνέπεια στο επίμονο χρέος τον καθιστούν επάξια ως έναν μέγιστο Έλληνα και έναν μεγάλο Δάσκαλο . Υπέρλαμπρο παράδειγμα και φωτεινός φάρος τόσο για τους συμπατριώτες του Αξενούς ,κάθε Μικρασιάτη ,για τον κάθε μελετητή , για τον κάθε άνθρωπο .

Εμείς όλοι οι Μικρασιάτες πρόσφυγες , τιμούμε και δοξάζουμε τον μεγάλο μας δάσκαλο , αποτείνοντας φόρο τιμής  στην μνήμη  και το έργο του , και τον ευχαριστούμε  για την τεράστια προσφορά του στα γράμματα  , και  στον  Ελληνισμό της  Μικράς  Ασίας.

ΑΙΩΝΙΑ  Η  ΜΝΗΜΗ  ΤΟΥ

Σημείωση :

1.Πληροφορητές  και  καταγραφείς ασφαλώς  υπάρχουν και πολλοί  άλλοι ,οι οποίοι άφησαν πίσω τους ένα τεράστιο έργο .Χάριν  σ αυτούς  που προσέφεραν   τις πολύτιμες  υπηρεσίες τους , έχουμε σήμερα έναν πλούσιο όγκο πληροφοριών συμβάλλοντας  τα μέγιστα στην πολιτιστική μας κληρονομιά  και παράδοση.

  1. Όπου * : Συλλελίδικη  διάλεκτος .

Ατά  :  η Αναστασία  , Ρακού μεζέ :  ο ρακομεζές , σκάμα : φτάνει , ιστέ : να

Ευχαριστίες :

Θερμά ευχαριστώ τον Πανελλήνιο Σύλλογο Αξενών Καππαδοκίας , και ιδιαίτερα τον  δραστήριο και πολύ ευγενικό πρόεδρο τον κύριο  Κων /νο  Αβανίδη, για τις πολύτιμες πληροφορίες ,και το υλικό , που μου  επέτρεψαν να χρησιμοποιήσω προκειμένου να γίνει αυτό το αφιέρωμα .

 

Σχόλια από Facebook

Σχόλια

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here